Μια απλή ιστορία

Θα σας διηγηθώ μια ιστορία-αληθινή και φοβάμαι και πολύ συνηθισμένη. Λίγες εβδομάδες πριν επισκέφτηκα στη Βόρεια Νιγηρία έναν καταυλισμό εκτοπισμένων. Δεν θα σταθώ στα πολιτικά αίτια. Οι άνθρωποι είχαν δει το χάρο με τα μάτια τους, που λέει και ο λαός μας. Είχαν ξεφύγει από τη Μπόκο Χαραμ.

Στον καταυλισμό αυτόν λοιπόν με πλησίασε μια γυναίκα με ένα μωρό που έμοιαζε να είναι 2 μηνών. Ήταν δέκα μηνών. Το μωρό ανέπνεε με δυσκολία, ένα πράσινο υγρό έβγαινε από το στόμα του και είχε μια έκφραση αγωνίας στα μάτια. Με άλλα λόγια το μωρό πέθαινε. Είμαι λοιπόν εκεί, δίπλα μου μια υπάλληλος διεθνούς οργανισμού, παραδίπλα ένας κυβερνητικός και η μάνα με το μωρό. Τα έχω λίγο χαμένα-δεν το περίμενα αυτό. Η επαγγελματίας ανθρωπίστρια λέει στη μάνα να πάει αύριο το μωρό στην κλινική. Εκεί σαν να ξυπνάω από το λήθαργο της απαντώ ότι αύριο το μωρό θα έχει πεθάνει. Ξεκινάει μια συζήτηση λοιπόν και νιώθω ότι παρακολουθώ το θέατρο του παραλόγου. Μόνο που συμμετέχω κιόλας. Δεν υπάρχει γιατρός τώρα, δεν μπορεί να βγει από τον καταυλισμό, να περιμένει αύριο, γιατί δεν το πήγε πιο νωρίς και διάφορα παρόμοια. Το μωρό στο μεταξύ μοιάζει σαν να παίρνει τις τελευταίες του ανάσες. Εμείς εκεί να συζητάμε γιατί δεν μπορούμε να το βοηθήσουμε και το μωρό να πεθαίνει. Φυσικά η ζωή δεν είναι ταινία και δεν υπάρχει ο ήρωας που θα αρπάξει το μωρό, θα αψηφίσει τους κανόνες και τους στρατιωτικούς και θα το σώσει. Έτσι απλά αφήσαμε το μωρό και φύγαμε. Ναι όπως το ακούτε. Τέλος της ιστορίας, πάμε παρακάτω.

Ταξίδι στην κόλαση της Μπόκο Χαράμ

Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο The Press Project και θα το βρείτε εδώ

Το ταξίδι για τη Γιόλα, την πρωτεύουσα της επαρχίας Ανταμάουα, στη ΒΑ Νιγηρία, διαρκεί δύο μέρες. Σκουρόχρωμα χωράφια με χαμηλή βλάστηση εναλλάσσονται με πετρώδεις εκτάσεις. Κωνικά βουνά ρίχνουν την σκιά τους στο δρόμο για να βρεθείς ξανά στην επόμενη στροφή σε ένα γυμνό αφιλόξενο τοπίο. Εδώ τα χωριά έχουν το χρώμα της πέτρας και την μονοτονία σπάνε μόνο τα πολύχρωμα μαντήλια των γυναικών.

Ο δρόμος είναι κακοτράχαλος και γεμάτος λακκούβες. Σχεδόν κάθε 100 μέτρα οπλισμένοι στρατιώτες μας κοιτάζουν βλοσυρά. Σε κάθε check point κρύβω τη μηχανή κάτω από το κάθισμα μου. Ο Φέμι, ο οδηγός, μου λέει πως πρέπει οπωσδήποτε να φτάσουμε στην Τζός το μεσημέρι αν θέλουμε να  είμαστε στο Γκόμπε πριν βραδιάσει. Όμως οι ουρές στα check points μοιάζουν ατελείωτες.

Στην Τζος η παρουσία του στρατού είναι ακόμα μεγαλύτερη. Μόλις πριν 3 μήνες δυο μέλη της Μπόκο Χαράμ μπήκαν στην κεντρική αγορά και σκότωσαν 40 άτομα. Η κυβέρνηση διπλασίασε τις στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή χωρίς επιτυχία. Οι ισλαμιστές έχουν κατέβει προς τα δυτικά και απειλούν το Γκόμπε, την πόλη που θα διανυκτερεύσουμε. Μόλις περάσουμε το Μπάουτσι δύο στρατιώτες σταματάνε για πρώτη φορά το όχημα μας. Ο Φέμι κατεβαίνει και μιλάει έντονα στα Χούσα. Δεν μπορώ να καταλάβω τίποτα και το ύφος του προδίδει ανησυχία. Σιωπηλός μπαίνει στο αυτοκίνητο, κάνει αναστροφή και γυρίζει πίσω. Λέει ότι πρέπει να πάρουμε άλλο δρόμο. Αυτό σημαίνει δύο επιπλέον ώρες και δεν θα φτάσουμε στο Γκόμπε πριν νυχτώσει.

Το αυτοκίνητο μας χοροπηδάει άτσαλα πάνω σε πέτρες και βαθιές λακκούβες και μου έρχεται ναυτία. Είμαι ήδη 9 ώρες στο δρόμο και το Γκόμπε είναι ακόμα μακριά. Καθώς κόβουμε ταχύτητα τρεις νεαροί με ξύλινα καδρόνια έρχονται καταπάνω μας. Χτυπάνε δυνατά τα τζάμια και φωνάζουν. Ο Φέμι προσπαθεί να τους αποφύγει με επικίνδυνους ελιγμούς. Καταλαβαίνω ότι ζητάνε χρήματα για να μας αφήσουν να περάσουμε τον δρόμο. Εάν κάτι συμβεί εκείνη την στιγμή, είμαστε τελείως μόνοι.

Από τον ασύρματο, μας ειδοποιούν ότι οι μαχητές της Μπόκο Χαράμ επιτέθηκαν σε ένα check point και έκλεψαν τα όπλα των στρατιωτών. Έτσι όλοι οι δρόμοι έχουν κλείσει και δεν μπορούμε ούτε να γυρίσουμε αλλά ούτε και να προχωρήσουμε. Η μόνη μας επιλογή, είναι μια επικίνδυνη διαρομή μέσα από τα βουνά στο απόλυτο σκοτάδι παραβιάζοντας κάθε κανόνα ασφαλείας. Πρέπει μέσα σε λίγα λεπτά να πάρουμε μια απόφαση που μπορεί και να μας στοιχίσει τη ζωή.

Δεκατρείς μήνες στις Φιλιππίνες μέρος 1ο

Εδώ και 13 μήνες περίπου ζώ στις Φιλιππίνες. Συνήθως όταν το λέω, όλοι επιδοκιμάζουν. Φαντάζονται εξωτικές παραλίες, κοκοφοίνικες, γραφικά χωριά και μου λένε τι τυχερή που είμαι. Πιθανόν όσοι το λένε, δεν έχουν έρθει, γιατί η πραγματικότητα λίγη σχέση έχει με την εικόνα «καρτ ποσταλ» που φαντάζεται κάποιος.

Bay Bay, Leyte

Όταν πρωτοέφτασα στη χώρα έμεινα στο Cebu, ένα νησί στις κεντρικές Φιλιππίνες,στην περιοχή Visayas. Οι Visayas είναι ένα σύμπλεγμα νησιών όπου οι κάτοικοι μιλούν τη δική τους γλώσσα, τα «σεμπουάνο» τα οποία μοιάζουν πολύ με τα ισπανικά. Δεν είναι τυχαίο καθώς  οι Visayas ήταν η πρώτη περιοχή που έφτασε ο Μαγγελάνος όταν κατέκτησε τις Φιλιππίνες το 16^ο αιώνα. Έφτασε στο Μάκταν όπου οι ντόπιοι του παραδόθηκαν σχεδόν χωρίς μάχη. Ο Μαγγελάνος ενθουσιάστηκε, αποφάσισε ότι είχε βρει τον επίγειο παράδεισο και έριξε άγκυρα στα νησιά. Οι στρατιώτες του παντρεύτηκαν ντόπιες γυναίκες, ο ίδιος έκανε 3-4 γάμους εκεί και άπειρα παιδιά και όλα έμοιαζαν να βαίνουν καλώς μέχρι που εμφανίστηκε ο Λάπου Λάπου. Ο Λάπου δεν συμμεριζόταν τον ενθουσιασμό των συμπατριωτών του για τους κατακτητές και ένα ήσυχο πρωινό έσφαξε τον Μαγγελάνο και πέταξε τους Ισπανούς έξω από το νησί του.

Σήμερα η πρωτεύουσα του Μάκταν ονομάζεται Λάπου Λαπου και το άγαλμα του πολεμιστή στέκει αγέρωχο στην είσοδο της πόλης. Αναρωτιέμαι πως θα ένιωθε αν έβλεπε ότι το ένδοξο νησί του έχει ολοκληρωτικά ξεπουληθεί στα πολυτελή διεθνή resorts για τους τουρίστες με τους ντόπιους που δουλεύουν σε αυτά για μισθούς πείνας να μένουν σε παραπήγματα έξω από τα σιδερόφραχτα bungalows.

Η διάψευση της ελπίδας

Το 2013, μαζί με το Στυλιανό Παπαρδέλα, ξεκινήσαμε μια μεγάλη έρευνα για τη φτωχοποίηση των Ελλήνων και τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης. Με τον Στέλιο είχαμε δουλέψει μαζί στην Αφρική και την Ασία. Είχαμε ταξιδέψει και οι δύο αρκετά, είχαμε δει φτώχεια και εξαθλίωση και είχαμε αντιμετωπίσει καταστάσεις που ο μέσος άνθρωπος δεν ζει (με όσα αρνητικά ή θετικά συνεπάγεται αυτό). Τον πήρα λοιπόν τηλέφωνο εκείνο το καλοκαίρι που θα ερχόμουν Ελλάδα και του είπα ότι είναι καιρός να δούμε και στην ίδια μας τη χώρα τι ακριβώς συμβαίνει.  Ο Στέλιος όπως πάντα ενθουσιάστηκε, πήρε τη φωτογραφική του μηχανή και ξεκινήσαμε. Φτωχοποίηση, δημόσιο σύστημα υγείας, μετανάστευση, εξαρτήσεις, μεσαία τάξη, χρήστες ουσιών- αποφασίσαμε να δούμε το θέμα σφαιρικά σε μια σειρά από μεγάλα ρεπορτάζ που δημοσιεύθηκαν  στη Huffington Post, στην Ελευθεροτυπία, στο Spiegel, στο Al Jazeera.  

Θυμάμαι την ημέρα που γυρίσαμε από το Πέραμα και τον Κορυδαλλό. Ήμασταν ασυνήθιστα σιωπηλοί.  Κατευθυνθήκαμε στο αυτοκίνητο χωρίς να κοιτάει ο ένας τον άλλο. Για πρώτη φορά δεν ξέραμε τι να πούμε, έστω κάτι να ελαφρύνουμε την ατμόσφαιρα. Πρώτος έσπασε τη σιωπή ο Στέλιος. Περίμενα να κάνει κάποιο τα συνηθισμένα του αστεία, αλλά πολύ σοβαρός μου είπε: «πίστευα πως αυτά θα τα έβλεπα μόνο στις φαβέλες και στην Ουγκάντα. Όχι όμως εδώ στην ίδια μου την χώρα».

Σύριοι πρόσφυγες στην Ελλάδα περιμένουν τα χαρτιά που υποσχέθηκε η πολιτεία.
Η 36χρονη γυναίκα έχασε το πόδι της από ελεύθερο σκοπευτή στη Λαττάκεια.
Τη γνωρίσαμε στο Πάρκο Ασυρμάτου στον Αγιο Δημήτριο όπου 60 άνθρωποί ζουν
απο τη φιλανθρωπία του κόσμου παγιδευμένοι στο σύστημα ασύλου.
credit: Στυλιανός Παπαρδέλας

Ενα βότσαλο στη λίμνη

Εδώ και αρκετές μέρες είχα απενεργοποιήσει το μπλογκ μου για τους γνωστούς λόγους. Ανόητα σχόλια από διάφορους που εσκεμμένα απομόνωναν φράσεις  για να δημιουργήσουν την εικόνα που ήθελαν.

Κάποια στιγμή με κούρασε όλο αυτό και είπα φτάνει. Ξέρω δεν ήταν και καμιά μεγάλη απώλεια και υπάρχουν πολύ πιο σοβαρά θέματα να ασχοληθεί κανείς από το δικό μου μπλογκ και την ανοησία του καθενός. Ήταν απλά ενδεικτικό της συμπεριφοράς που υπάρχει στα social media και την οποία από ένα σημείο και μετά δεν μπορείς πλέον να ανεχθείς.

.

Συχνά νιώθω ότι έχω πολλά θέματα που θα ήθελα να μοιραστώ με όσους με διαβάζουν. Θα ήθελα να γράψω για το πρώτο μου ταξίδι, για τη γέννηση του γιου μου, για το μεγάλωμα ενός παιδιού που δεν είναι τόσο "ροζ" όσο θέλουν να μας πείσουν τα διάφορα μαμαδομπλογκς, για την ιδανική οικογένεια που δεν υπάρχει, για τον έρωτα που ξεφτίζει τόσο γρήγορα, για τη μοναξιά,  αλλά και για τις μουσικές, τα πάθη και τα παθήματα, τις χαρές και τις ελπίδες που μου χάρισε η ζωή όλα αυτά τα χρόνια. Ίσως κάποια στιγμή το κάνω, όμως μετά σκέφτομαι ότι είναι τόσο ναρκισσιστικό να κάθεσαι να γράφεις για τον εαυτό σου, όταν δεν είμαστε όλοι παρά ένα μικρό  pixel σε μια παγκόσμια φωτογραφία...

Εάν κατάλαβα κάτι από αυτό το μικρό ταξίδι μου, είναι ότι ο κόσμος μας  κρύβει απέραντη αδικία, τόση πολύ και τόσο έντονη που κάποιες φορές το μυαλό μου αδυνατεί να την κατανοήσει. Συχνά απορώ πως και γιατί φτάσαμε ως εδώ. Ξέρω θα μου πείτε, φταίει ο καπιταλισμός και κάποιος θα πεταχτεί να πει για τις σφαγές του Στάλιν και κάποιος άλλος θα πει για την ελεύθερη αγορά και δεν θα καταλήξουμε πουθενά.

Πιστεύω ότι αυτό από το οποίο πάσχει η ανθρωπότητα σήμερα δεν είναι ο καπιταλισμός ή η ελεύθερη οικονομία ή κάποια πολιτική ιδέα,  αλλά απο την έλλειψη δικαιοσύνης και την απληστία. Δεν είναι ο πλούτος το πρόβλημα, είναι ο υπερβολικός πλούτος και η ανομία.

 

Όταν δεν έχεις δικαιοσύνη όλα επιτρέπονται και όλα γίνονται αποδεκτά. Γενιές ανθρώπων μεγαλώνουν με ένα συναίσθημα αδικίας και αδυναμίας. Χαμένες γενιές που δεν διδάχτηκαν ποτέ ότι αξίζουν κάτι. Άνθρωποι που έμαθαν από την πιο τρυφερή τους ηλικία ότι πρέπει να σκύβουν το κεφάλι, που κανένας δεν τους είπε ότι αξίζουν, που ποτέ δεν τους δίδαξαν την αξιοπρέπεια και που τους έμαθαν μονάχα ότι είναι αναλώσιμοι σκλάβοι.

Εκατομμύρια άνθρωποι που τους έπεισαν ότι είναι ο τελευταίος κρίκος της αλυσίδας ενώ στην πραγματικότητα είναι εκείνοι που κρατούν την αλυσίδα. Και αν το ήξεραν αυτό θα την είχαν σπάσει εδώ και πολλά χρόνια.

Άνθρωποι που τους πετάνε τα αποφάγια και τους έχουν μάθει να λένε ευχαριστώ και να ευγνωμονούν αυτόν που τους παίρνει το φαγητό από το στόμα.

 

Το έχω δει τόσο πολύ και τόσο συχνά που δεν μου κάνει πια εντύπωση. Και όμως είμαστε όλοι συνένοχοι και θύματα συγχρόνως. Και επειδή είμαστε όλοι δεμένοι με τις ίδιες αλυσίδες κανένας δεν μπορεί ή δεν ξέρει ή δεν θέλει να τις σπάσει.

Πιστεύω στον άνθρωπο και θεωρώ ότι είναι ελάχιστες οι διαφορές μας. Συνήθως αυτές μας  έχουν επιβληθεί. Πρώτα από τη θρησκεία. Η ιδέα της ύπαρξης ενός Θεού: η πιο έξυπνη αλλα και η μεγαλύτερη απάτη που έγινε ποτέ. Και μετά ακολουθούν όλα τα άλλα.

Αυτές είναι οι σκέψεις που κάνω συχνά, κυρίως όμως επειδή έχω την πολυτέλεια να τις κάνω. Κάτι που δεν ισχύει για την πλειοψηφία των ανθρώπων, και γράφοντας αυτά αναγνωρίζω τα δικά μου όρια και τις αδυναμίες.

Δεν μπορώ λοιπόν να κανω τίποτα για να αλλάξω την μεγάλη εικόνα. Όμως υπάρχει κάτι που μπορούμε να κάνουμε, όλοι μας, όπου και να είμαστε, όσο φτωχοί ή "πλούσιοι" είμαστε.

 

Σκεφτείτε τις πράξεις σας σαν μια λίμνη. Πετάς ένα βότσαλο και δημιουργούνται κύκλοι. Πρωτα ο μικρός ο εσωτερικός και σταδιακά οι υπόλοιποι. Ο πρώτος κύκλος δεν θα θα φτιάξει τον τελευταίο αλλά θα φτιάξει τον δεύτερο, κ αυτός τον τρίτο και κάποτε θα φτάσουμε στον τελευταίο τον μεγάλο. Έτσι είναι και οι πράξεις μας. Δεν θα επηρεάσουμε ποτέ τον μεγάλο κύκλο όμως θα φτιάξουμε άπειρους μικρούς που θα απλωθούν. Αρκεί να το πάρουμε απόφαση και να πετάξουμε το βότσαλο. Και εμείς θα δημιουργήσουμε τον κοντινό μας κύκλο που θα γεννήσει τον δεύτερο, τον τρίτο...

 

Και ετσι χωρις να το καταλάβουμε θα έχουμε αλλαξει την μεγάλη εικόνα, αυτή που φαντάζει τόσο μακρινή και δύσκολη.

 

Ο ποταμός Μεκονγκ, Λάος 2012

 

 

Μια κουρασμένη χώρα

Γράφω το  κείμενο που ακολουθεί με αφορμή την έρευνα που κάναμε με τον Στέλιο  στις συνοικίες της Αθήνας για τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης στην μεσαία τάξη. Η έρευνα δημοσιευθηκε στην Ελευθεροτυπία  το Σάββατο 27 Ιουλίου και μπορείτε να τη διαβασετε εδω

Δεν έχω πολλά σχόλια να κάνω γιατί προτιμώ  να μιλήσει η έρευνα αντι για μένα, και είναι ένα θέμα στο οποίο θα επανέλθω αρκετές φορές.

Η εικόνα των πολιτικών στο ελληνικό κοινοβούλιο να πανηγυρίζουν επειδή για άλλη μια φορά "έσωσαν" τη χώρα υπογράφοντας την καταδίκη των πολιτών, μου προκάλεσε ανάμεικτα αισθήματα. Αηδία αλλά συγχρόνως και μια αμυδρή ελπίδα ότι επιτέλους εικόνες σαν αυτές θα αφυπνίσουν κοιμισμένες συνειδήσεις.

Όμως στην Ελλάδα του 2013 οι συνειδήσεις είναι είδος πολυτελείας.

Η Ελλάδα.

Μια χώρα που την κυβερνάει μια επαίσχυντη αλητοπαρέα από ανεπάγγελτους πολιτικούς που με κληρονομική διαδοχή  οι περισσότεροι, σκαρφάλωσαν στην καρέκλα της εξουσίας.

Χωρίς τίτλο*

 Χτες βράδυ καθώς δεν είχα ύπνο, παρακολούθησα μια ομιλία στο TED  στη  Χαβάη από μια φωτογράφο που γυρίζει τον κόσμο και φωτογραφίζει τους σύγχρονους σκλάβους. Εδώ πρέπει να σας πω, ότι αυτό το TED εγω δεν το πολυσυμπαθώ. Ίσως δεν έχω καταλάβει και την χρησιμότητα του αλλά μου θυμίζει πολύ "αμερικανιά" (χρησιμοποιώ τη λέξη εντός εισαγωγικών και με σκωπτική διάθεση) και δεν με πείθει.

Μοιάζει  σαν political correct  σενάριο, όπου ο ομιλητής θα πει αυτά που πρέπει να πει και αυτά που θέλει το κοινό να ακούσει. Ομιλίες με σκοπό να κάνουν το κοινό να νιώσει καλά, να το κάνουν να πιστέψει πως ανήκει σε αυτή την ανώτερη κάστα των προοδευτικών και σκεπτόμενων που θα αλλάξουν τον κόσμο...

 

Τελοσπάντων, παρακολούθησα την ομιλία χτές, που μάλλον κακώς είχε καταχωρηθεί ως ομιλία για τους σύγχρονους σκλάβους καθώς ήταν το απόλυτο διαφημιστικό σποτ για την αμερικάνικη ΜΚΟ Free the slaves. Η ομιλήτρια αυτό που μας είπε -αφού έδειξε τις πραγματικά συγκλονιστικές φωτογραφίες της από την Γκάνα, το Νεπάλ και την Ινδία-ήταν ότι η μοναδική ελπίδα αυτών των ανθρώπων είναι να τους σώσει η πολύ γνωστή αυτή ανθρωπιστική οργάνωση -μόνο αριθμό λογαριασμού δεν έβαλαν στην οθόνη για να στείλουμε τα χρήματα που θα απελευθερώσουν και θα μορφώσουν το πεντάχρονο αγοράκι που σπάει πέτρες στο Νεπάλ ή ψαρεύει στη λίμνη του Βόλτα...

Στην Ελλάδα για ένα μήνα...

Σε λίγες μέρες θα βρεθώ για ένα μήνα στην Ελλάδα. Είναι οι "διακοπές" που περιμένω με λαχτάρα και ανυπομονώ. Τελευταία φορά που είχα έρθει ήταν πέρσι τον Απρίλιο όπου και παρέτεινα την διαμονή μου για  να ψηφίσω στις εκλογές της 6ης Μαΐου. Κυριακή ψήφισα και Δευτέρα μεσημέρι έπαιρνα την πτήση για Μπανγκόκ. 

Τελικά εκλογές ξαναέγιναν αλλά πλέον εγώ βρισκόμουν στην Βόρεια Κορέα...

Οκτώ μήνες μετά λοιπόν θα επιστρέψω. Ήδη κάνω το πρόγραμμα μου για να προλάβω σε ένα μήνα να χωρέσω όσο πιο πολλά μπορώ. Και όμως για πρώτη φορά η χαρά μου δεν είναι ξέγνοιαστη. Δεν είμαι καν σίγουρη αν είναι χαρά.  

Για πρώτη φορά, φοβάμαι. Ίσως ακούγεται παράξενο, ίσως ακόμα και λαϊκίστικο, δεν ξέρω μπορείτε να το πείτε όπως θέλετε. Όμως φοβάμαι ότι θα επιστρέψω σε μια Αθήνα που δεν θα έχει πλέον καμία σχέση με όσα ήξερα μέχρι τώρα.

Φοβάμαι για αυτά που θα δω αλλά κυρίως για αυτά που θα νιώσω. Οι αριθμοί με τρομάζουν, τα νέα και οι εικόνες ακόμα περισσότερο. Θα ήθελα να αρνηθώ αυτή την πραγματικότητα και να προσποιηθώ πως δεν υπάρχει. Αλλά ξέρω πως θα είναι εκεί σε κάθε μου βήμα.

Ποιός θα λογοδοτήσει

Καταρχάς να ξεκαθαρίσω κάτι. Δεν δίνω άφεση αμαρτιών στους Έλληνες πολίτες. Δεν είναι αθώοι ούτε θύματα παγκόσμιας συνωμοσίας. Οι ευθύνες μας ως λαός είναι τεράστιες και τα λάθη μας θα βαραίνουν τα παιδιά μας για πολλά χρόνια ακόμα. Αφήσαμε την μετριότητα και την λαμογιά να αποτελέσει την κινητήρια δύναμη της πολιτικής ζωής του τόπου και χτίσαμε μια κοινωνία ρατσιστών, αμόρφωτων μικροαστών και θρησκολάγνων.

Αυτή είναι η μια παράμετρος της κρίσης. Οχι όμως και η μοναδική.

 

Ας ξεκαθαρίσω κάτι ακόμα. Δεν θεωρώ πως στην Ελλάδα έχουμε χούντα όπως τόσο απλουστευτικά λένε διάφοροι, είτε επειδή θέλουν να λαϊκίσουν και να χαϊδέψουν αυτιά μπας κ πουλήσουν κανα cd, είτε επειδή δεν ξέρουν τι σημαίνει να έχει χούντα ένας λαός. Όμως αυτό που έχουμε δεν είναι ούτε δημοκρατία.

 

Έχω βαρεθεί να διαβάζω ψέμματα, μισές αλήθειες και διαστρεβλωμένα γεγονότα. Διότι φτάσαμε, την ενημέρωση στην Ελλάδα να ορίζει ο Παύλος, ο Τάσσος, ο Αλέξης, η Όλγα και όχι  δημοσιογράφοι επι της ουσίας. Σιχάθηκα τη χώρα που  οι καρχαρίες με τα ετήσια εισοδήματα των 700, 600 και 400 χιλιάδων ευρώ το χρόνο ( το unfollow είχε κάνει ένα πολύ καλό σχετικό θέμα) χρυσώνουν τα χάπι του μνημονίου και γίνονται  mega protagonιστες  και athens voice.

Τα τελευταία γεγονότα...

Η ανάρτηση αυτή δεν αφορά στην παράνομη μετανάστευση στην Ελλάδα. Ούτε έχει σκοπό να αναλύσει το πρόβλημα, διότι ένα τόσο πολύπλοκο θέμα είναι εκτός των δυνατοτήτων ενός blog στο διαδίκτυο (άσχετα αν έχουμε γεμίσει από ειδικούς και μη, που ξαφνικά έχουν άποψη επί του θέματος). Επίσης η ανάρτηση αυτή δεν έχει σκοπό να σχολιάσει τα πρόσφατα εγκλήματα: αυτό που συνέβη στην Πάρο, όπου ο ένοχος ομολόγησε και το DNA ταυτοποιήθηκε, και το δεύτερο έγκλημα κοντά στο Ναύπλιο, όπου κατά την ταπεινή μου άποψη δεν έχει εξιχνιαστεί (παρά τις ανακοινώσεις της αστυνομίας).

Τους τελευταίους μήνες έχει καλλιεργηθεί ένα πολύ περίεργο κλίμα στην Ελλάδα. Παράλληλα με την είσοδο της Χρυσής Αυγής στη Βουλή, έχουν φουντώσει οι συζητήσεις και τα σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στην τηλεόραση, στα διάφορα blogs. Αναλύσεις ως επί το πλείστον επιδερμικές, συχνά ξενφοβικές, άλλοτε ακραίες και προς τις δύο κατευθύνσεις. Μέσα σε όλη αυτή τη σύγχυση εμπλέκονται twitter αθλητών και απόψεις πολιτών βγαλμένες  από το εγχειρίδιο του καλού ναζιστή. Πρόσφατα είδαμε και μια ανώνυμη επιστολή κατοίκων   του κέντρου, την οποία δεν θα μπω στην διαδικασία να αντικρούσω καθώς την πολύ καλή απάντηση στους "ενεργούς αλλά αγανακτισμένους" πολίτες θα βρείτε εδώ.

Μέχρι πότε;

Έχω παραμελήσει το μπλογκ τον τελευταίο καιρό. Λίγο η δουλειά που δεν μου αφήνει πολύ χρόνο- και όταν μάλιστα περνάς την μισή σου μέρα μπροστά σε μια οθόνη, δύσκολα κάθεσαι να γράψεις κείμενα στο σπίτι- λίγο ένα κρύωμα που με ταλαιπωρεί μια εβδομάδα σχεδόν, αμέλησα τελείως το γράψιμο.  Δεν είχα και κάτι σημαντικό να πω.

 Να σχολιάσω τις εξελίξεις στην Ελλάδα; επιφυλάσσομαι για αργότερα (το περίφημο twitter το αφήνω ασχολίαστο, υπάρχουν πιο ουσιαστικά ζητήματα για να ασχοληθεί κανείς).

Να μιλήσω για τη δουλειά μου; προτιμώ να μιλήσουν τα άρθρα μου αντι για μένα...

Σήμερα λοιπόν που έκατσα σπίτι (το κρύωμα που λέγαμε) και που υποτίθεται πως δεν θα ανοιγα υπολογιστή, προσπαθώ να συγκεντρώσω τις σκέψεις μου.

 Για όσους δεν το γνωρίζετε τον τελευταίο καιρό εργάζομαι στην έρευνα και στο ανθρωπιστικό ρεπορτάζ. Διαβάζω λοιπόν όλες αυτές τις έρευνες, τις  εκθέσεις και τις στατιστικές, συζητάω με ειδικούς, κάνω επιτόπια έρευνα, όταν είναι δυνατό, και γράφω τις δικές μου αναλύσεις. Καθημερινά εκπλήσσομαι από το κόστος των πολιτικών και οικονομικών αποφάσεων που παίρνονται με ασφάλεια σε πολυτελή γραφεία και σε εξωτικά θέρετρα.

Η έξοδος κινδύνου

Ντάκα, Μπαγκλαντές

Η βροχή θόλωνε τα τζάμια σχηματίζοντας λεπτές διάφανες γραμμές στα παράθυρα του κίτρινου ταξί. Απέξω, δυνατά κορναρίσματα, φωνές και ένα πολύχρωμο πλήθος που διέσχιζε τους βρώμικους δρόμους της κεντρικής Ντάκα. Κόκκινα και πράσινα ricksaw στολισμένα με λουλούδια και φωτογραφίες γυναικών με λάγνο βλέμμα, βγαλμένες θαρρείς από ταινίες του ινδικού bollywood. Γυναίκες με φωτεινά φορέματα, άνδρες και δεκάδες παιδιά ανάμεσα σε μικροπωλητές και ζητιάνους.

Η ατμόσφαιρα είναι αποπνικτική, η κίνηση με εκνευρίζει και η μυρωδιά από ανθρώπινο ιδρώτα, υγρασία και τηγανητό φαγητό κάθε φορά που ανοίγω το παράθυρο μου ανακατεύει το στομάχι.

Η εποχή του Φόβου

Την εβδομάδα που μας πέρασε έκανα μια έρευνα για ένα άρθρο που έπρεπε να γράψω για τις συνέπειες των συμφωνιών του ελεύθερου εμπορίου στην υγεία των φτωχών χωρών. Το θέμα αφορούσε κυρίως τα γενόσημα φάρμακα κατά του Έιτζ, χάρη στα οποία 6.5 εκ. άνθρωποι στον αναπτυσσόμενο κόσμο μπορούν να λαμβάνουν θεραπεία.  Μόλις δημοσιεύτηκε το κείμενο  μου, θεώρησα πως ένα τόσο σημαντικό θέμα δεν έχει λάβει την δημοσιότητα που του αξίζει στην Ελλάδα. Έγραψα λοιπόν ένα πιο αναλυτικό κείμενο στα ελληνικά το οποίο και δημοσιεύτηκε  αμέσως. Λίγο η ζέστη όμως, λίγο το μνημόνιο, λίγο η καλακαιρινή διάθεση, το άρθρο αυτό πέρασε σχεδόν απαρατήρητο, γεγονός που με έβαλε σε πολλές σκέψεις.

Ποιανού αύριο είναι το αύριο;

Υπάρχει ένα σημείο από το "Τραγούδι της Αλληλεγγύης" του Μπέρτολντ Μπρεχτ που μου αρέσει ιδιαίτερα. Σε ελεύθερη απόδοση λέει το εξής: "οι συμμορίες εκείνων που μας κυβερνούν, ελπίζουν οι διαφωνίες και οι φόβοι μας να συνεχιστούν, τους βοηθούν να μας χωρίζουν και να μας κοροϊδεύουν και  έτσι αυτοί να παραμένουν πάντα στην κορυφή". Λόγια που περιγράφουν με τον καλύτερο τρόπο αυτό που βιώνουμε όλοι τον τελευταίο καιρό.  Άρθρα, αναλύσεις, κινδυνολογία, ενίοτε και απειλές. Δραχμή ή ευρώ, θα γίνουμε Βόρεια Κορέα, θα χάσουμε τις καταθέσεις μας, θα καταρρεύσουν οι τράπεζες, θα πεινάσουμε.. Φωνάζουν πως  700 εκ. ευρώ έχουν φύγει από τις ελληνικές τράπεζες από "τρομοκρατημένους" καταθέτες. Δεν μας λένε όμως ποιοι είναι οι καταθέτες αυτοί, και αν διάφοροι διαπλεκόμενοι επιχειρηματικοί κύκλοι παίζουν παιχνίδια πίσω από την πλάτη μας.

Θα κατηγορηθώ για συνομωσιολογία  αλλά δε νομίζω πως χρειάζεται ειδική γνώση για να εντοπίσει κανείς αυτούς τους κύκλους. Ας ρίξει μια ματιά στα δελτία ειδήσεων των καναλιών και στους δημοσιογράφους τους που βρίσκονται στην "πρώτη γραμμή". Ας δει την γλώσσα που χρησιμοποιούν, τις επιλεκτικές δηλώσεις, τις ερωτήσεις, τον τρόπο που παρουσιάζουν την είδηση.

Ενα ασήμαντο περιστατικό..

Χτες έγινα μάρτυρας ενός ασήμαντου περιστατικού. Σε ένα καφέ, σε μια "καλή" περιοχή της Αθήνας. Μοναδικοί πελάτες εγώ και δύο νεαρές γυναίκες, ντυμένες πολύ κομψά-μια νότα πολυτελείας στην γενική κατήφεια.

 Ένας ηλικιωμένος κύριος μπαίνει στο κατάστημα. Η κοπέλα του καφέ, τον χαιρετάει εγκάρδια και υποθέτω πως γνωρίζονται. Ο κύριος, κοντά στα 70, με στρογγυλά γυαλιά,  περιποιημένη γενειάδα και μια φυσιογνωμία τόσο ευγενική που με έκανε να σκεφθώ πως αυτός θα ήταν ο παππούς που θα ήθελα να είχα.

Κοιτάζει αρκετή ώρα τον κατάλογο και παραμένει σκεφτικός. Τελικά επιλέγει ένα απλό καφέ και βγάζει να πληρώσει με κέρματα. Παρατηρώ πως η κοπέλα του σερβίρει διπλό μέγεθος μαζί με μια γενναία ποσότητα από κουλουράκια. Οι δύο κοπέλες πίσω μου τον κοιτάζουν ειρωνικά. Η πιο ψηλή, λέει στην διπλανή της χαμηλόφωνα-όχι όμως τόσο ώστε να μην την ακούσω "κοίτα μετράνε και το ευρώ και θέλουν και καφέ".

Η θετική πλευρά της κρίσης και άλλα παραμύθια

Είχα υποσχεθεί στον εαυτό μου πως δεν θα ξανασχολίαζα την ελληνική πραγματικότητα αλλά τελικά δεν μπόρεσα να αντισταθώ...

Ομολογώ πως έχω εκνευρισθεί λίγο με τα διάφορα άρθρα που κυκλοφορούν τελευταία για την θετική πλευρά της κρίσης. Ναι συμφωνώ, υπάρχει η θετική πλευρά- αν και δεν βλέπω πως αυτό παρηγορεί κάποιον που έχασε τη δουλειά του, δεν έχει να πληρώσει το νοίκι του και οι φόροι τον πνίγουν καθημερινά. Βαρέθηκα λοιπόν να διαβάζω ανόητα κείμενα φιλοσοφικού τύπου, πως επιστρέφουμε στην ουσία, εγκαταλείπουμε την ψεύτικη ευημερία, τα ¨ετοιματζίδικα", τα ακριβά καλλυντικά, τα ανούσια και τα περιττά..Επαναπροσδιορίζουμε αξίες, βρίσκουμε την χαμένη αλληλεγγύη κλπ κλπ...Ναι ωραία όλα αυτά, και ως ένα βαθμό συμβαίνουν...αλλά μέχρι εκεί..

Οταν δεν έχω να πω πολλά....

Ξεκίνησα πολλές φορές αυτή την ανάρτηση. Έγραψα, έσβησα, ξαναπροσπάθησα. Δεν ξέρω τι να σχολιάσω και πόση αξία έχει πλέον να σχολιάζει κανείς. Καθώς βρίσκομαι χιλιάδες μίλια μακριά από την Ελλάδα παρακολουθώ πλέον μηχανικά τι συμβαίνει στη χώρα μας. Όποτε επιστρέφω η πραγματικότητα παρουσιάζεται μπροστά μου ανελέητη. Και πάλι όμως αδυνατώ να δω την Ελλάδα ως μια μεμονωμένη περίπτωση. Όχι δεν θα μιλήσω για τις ευθύνες του συστήματος, των πολιτικών, τις δικές μας, των άλλων. Θα μιλήσω όμως για την απληστία του ανθρώπου.

Τα οικονομικά κραχ, η εξαθλίωση, η βία, τα οικολογικά εγκλήματα, η εκμετάλλευση, όλα έχουν ένα κοινό παρονομαστή: την απληστία. Δεν θα προχωρήσω σε κάποια βαθυστόχαστη πολιτική και κοινωνιολογική ανάλυση. Δεν νομίζω πως υπάρχει και λόγος. Σημασία έχει το αποτέλεσμα και αυτό το αποτέλεσμα το βρίσκω μπροστά μου σε όποια γωνιά του πλανήτη και αν βρεθώ.

Ψευδαίσθηση...

Ο νεαρός με το όμορφο χαμόγελο και τα έντονα ζυγωματικά συστήνεται ως Μπάι. Δεν ξέρω αν πρόκειται για το αληθινό του όνομα αλλά δεν έχει και τόση σημασία. Είμαι εκεί για να μάθω την ιστορία του ή τουλάχιστον την ιστορία που εκείνος θέλει να διηγηθεί. Και έχω αποφασίσει να πιστέψω ότι και αν μου πεί...

Το μπαρ στο οποίο εργάζεται βρίσκεται στην καρδιά της Μπανγκόκ και απο ότι μαθαίνω είναι ένα απο τα πιο γνωστά στέκια της ανδρικής πορνείας. Αποτελεί σχεδόν προνόμιο να εργάζεσαι εκεί καθώς συγκεντρώνει πελατεία υψηλού επιπέδου. Παρατηρώντας τους υποψήφιους πελάτες και τα ποντίκια που τρέχουν τρομαγμένα να κρυφτούν πίσω απο τα ψηλά σκαμπό της εισόδου, δυσκολεύομαι να το πιστέψω.

Η πρώτη επίσκεψη στο χώρο σοκάρει.  Ένας νεαρός άντρας με λευκό κουστούμι στέκεται στην πόρτα και μας καλεί να περάσουμε μέσα. "Madam nice boys" μου λέει καθώς τον κοιτάζω, συνοδεύοντας τα λόγια του με τις απαραίτητες χειρονομίες.  Πίσω του μια βαριά κόκκινη κουρτίνα καλύπτει την πρόσοψη προσθέτοντας μια νότα παρακμιακού Χόλιγουντ.

Καθώς παραμερίζω το κόκκινο βελούδινο ύφασμα, νιώθω πως διασχίζω το τελευταίο σύνορο. Πλέον έχω περάσει στην άλλη πλευρά όπου η λογική δίνει τη θέση της στην ψευδαίσθηση. Νιώθω την ανάσα μου να κόβεται λες και κάποιος μου έχει δέσει μια βαριά πέτρα στο στήθος. Το φως είναι χαμηλό, τόσο όσο χρειάζεται να διακρίνεις αυτά που πρέπει και τίποτα περισσότερο. Να βλέπεις τα γυμνά σώματα αλλά όχι το άδειο βλέμμα.

Στη σκηνή έχουν ήδη ανέβει τα πρώτα αγόρια. Ντυμένα μόνο με μια μαύρη γραβάτα και έναν αριθμό στο πλάι μοιάζουν να συμμετέχουν σε μια διονυσιακή παρέλαση. Στα τραπέζια και στο μπαρ άλλα αγόρια πίνουν το ποτό τους γελώντας με νάζι στους υποψήφιους πελάτες. Τολμηρά χάδια και βλέμματα που κρύβουν την υπόσχεση μιας απαγορευμένης ηδονής. 

Τα  όμορφα σώματα, τα χαμόγελα, το αλκοόλ που ρέει άφθονο και η δυνατή  μουσική δημιουργούν ψευδαισθήσεις. Ένας κόσμος που το απαγορευμένο γίνεται προσιτό και όπου η επιθυμία για σεξ και χρήμα θέτει τους όρους. Πόσο ανατριχιαστικά εύκολο είναι τελικά να χαθείς μέσα στην ψευδαίσθηση και να θεωρήσεις λογικό το ασύλληπτο...

Ο Μπάι στέκεται πίσω απο το ξύλινο μπαρ. Μας υποδέχεται με μια μικρή υπόκλιση και μας ρωτάει τι θα πιούμε. Δεν μπορώ παρα να παρατηρήσω το όμορφο, σχεδόν παιδικό πρόσωπο του. Είναι 19 χρονών και έχει ξεκινήσει να δουλεύει εδώ και 4 χρόνια.

Ο Μπάι, όπως και η πλειοψηφία των νέων που εκπορνεύονται κατάγεται απο ένα μικρό χωριό της Βόρειας Ταϊλάνδης, κοντά στα σύνορα με τη Βιρμανία. Ο ίδιος είναι Yao, ένα εθνικό γκρουπ με καταβολές απο την Κίνα που ζει σε μικρές αγροτικές κοινότητες στο βορά.  Οι πλημμύρες των τελευταίων ετών έχουν καταστήσει τη ζωή για τους φτωχούς αγρότες σχεδόν ανυπόφορη. Ο Μπαι αποφάσισε να δοκιμάσει την τύχη του στην πόλη όταν αρρώστησε ο πατέρας του και αναγκάστηκαν να πουλήσουν το μικρό κομμάτι γης που καλλιεργούσαν. Η οικογένεια του χωρίς  τη γη, έχασε κάθε δυνατότητα επιβίωσης και αξιοπρέπειας. 

Ο Μπάι μιλάει με απλά αγγλικά και η φωνή του είναι καθαρή και ήρεμη. Φτάνοντας στα 15 του στην Μπανγκόκ ήταν θέμα χρόνου πότε θα έπεφτε στο κύκλωμα των εμπόρων. Κερδίζοντας ελάχιστα χρήματα ως ανειδίκευτος εργάτης, δεν χρειάστηκε να το σκεφτεί πολύ όταν παρουσιάστηκε η ευκαιρία. Αν και ο ίδιος είναι ετεροφυλόφυλος, όπως εξάλλου και το 86% των αντρών που εκπορνεύονται στα γκέι μπαρ της Ταϊλάνδης, η πελατεία του αποτελείται κυρίως απο άντρες.

Από την δουλειά του ο Μπαι κερδίζει περίπου 500 ευρώ το μήνα, ενώ αν είναι τυχερός μπορεί να φτάσει και τα 1000. Από αυτά ένα ποσοστό πηγαίνει στο μπαρ ως ενοίκιο, ενώ τα υπόλοιπα τα στέλνει στην οικογένεια του κρατώντας ελάχιστα για τα προσωπικά του έξοδα.

"Σε κανέναν δεν αρέσει αυτή η δουλειά" εξομολογείται "οι δικοί μου όμως χρειάζονται κάθε βοήθεια που μπορώ να τους δώσω".

Σε μια κοινωνία όπου τα παιδιά οφείλουν να συντηρούν τους γονείς τους και όπου η φτώχεια και οι κοινωνικές ανισότητες κρύβονται πίσω απο τη καλογυαλισμένη επιφάνεια των τεράστιων εμπορικών κέντρων, δεν είναι απλά επιλογή η απόφαση να εμπλακεί κάποιος στον κόσμο της πορνείας.

Υπάρχει όμως και μια άλλη οπτική. Εκείνη των αγοραστών που με τα χρήματα τους συντηρούν το κύκλωμα και το βοηθούν να ανανεώνεται. Και όπως πιστεύουν απλά πληρώνουν μια υπηρεσία που τους προσφέρεται.

΄'Με τα χρήματα μου τους βοηθάω να έχουν μια καλύτερη ζωή. Πολλοί είναι φοιτητές και χάρη σε αυτή τη δουλειά καταφέρνουν να σπουδάσουν" μας λέει ο 45χρονος Μάικ απο την Ολλανδία

"Εκείνοι βγάζουν καλά χρήματα¨" συμπληρώνει ο φίλος του " και εγώ μπορώ να έχω μια εύκολη σχέση χωρίς δεσμεύσεις. Έτσι ο καθένας παίρνει αυτό που θέλει και όλοι είναι ευτυχισμένοι".

Ξημερώνει. Ένα αχνό βιολετί φως μας σκεπάζει. Σε λίγο οι πρώτες ανελέητες ηλιαχτίδες θα φωτίσουν τον δρόμο. Η βαριά κόκκινη κουρτίνα χάνει την χολιγουντιανή της λάμψη. Τώρα μοιάζει με σκηνικό ενός φτηνού θεάτρου. Άδεια μπουκάλια μπύρας, πεταμένα προφυλακτικά και σκουπίδια. Η μυρωδιά απο το φτηνό αλκοόλ, μπερδεύεται με το τηγανητό ρύζι και τα ανθρώπινα ούρα. Τα αδέσποτα σκυλιά τριγυρίζουν ανάμεσα στα λιγοστά κιόσκια εκλιπαρώντας με το βλέμμα για λίγο φαγητό.

Για μια τελευταία φορά η κουρτίνα ανοίγει και ο Μπάι εμφανιζεται. Σαν ξεπεσμένος πρωταγωνιστής που αναζητά το τελευταίο χειροκρότημα. Όμως τώρα που τα φώτα έχουν σβήσει, η πραγματική ζωή  αρχίζει. Και σε αυτήν, κανείς δεν είναι ευτυχισμένος....

Μια ιστορία απο το Κονγκό....

Το Κονγκό -πρώην Ζαίρ- ή καλύτερα DRC (Democratic Republic of Congo) για να μην το συγχέουμε με την Δημοκρατία του Κονγκό στο Νότο, έχει μια τρομερή φήμη. Η καρδιά της Αφρικής, ή δεύτερη μεγαλύτερη χώρα της ηπείρου και η ενδέκατη στον κόσμο θεωρείται σήμερα μια απο τις πιο επικίνδυνες χώρες του πλανήτη. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια ένας ανελέητος πόλεμος έχει στοιχίσει τη ζωή σε πεντέμισι εκατομμύρια  ανθρώπους, αριθμός που μπορεί να συγκριθεί μόνο με τις απώλειες του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου.

Στο Κονγκό ξεκίνησε το 1998 ο πρώτος παναφρικανικός πόλεμος με 9 κράτη να αναμιγνύονται χωρίς κανείς να βγαίνει νικητής, για να ακολουθήσουν ασταμάτητες μάχες και ένας λυσσαλέος ανταρτοπόλεμος που παρόλη την συμφωνία ειρήνης του 2003, συνεχίζεται στις ανατολικές επαρχίες.

παιδιά παίζουν στα νερά της Λίμνης Κίβου στο Ανατολικό Κονγκό

Η φιλανθρωπία της Κρίσης

Πιστεύω πως ως λαός είμαστε των άκρων. Και αυτό το βλέπουμε τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό βίο. Παρακολουθώ την ελληνική επικαιρότητα, καθώς προετοιμάζομαι να έρθω στην πατρίδα για λίγες εβδομάδες,  και καθημερινά βομβαρδίζομαι από "ειδήσεις" που με κάνουν να νιώθω πως ζω σε άλλο πλανήτη. Ιστορίες για χιλιάδες Έλληνες που μεταναστεύουν και κρύβονται στην Αυστραλία, τίτλοι τρόμου περί εγκληματικότητας και φυγής από τη χώρα,  ιστορίες για μάνες που εγκαταλείπουν τα παιδιά τους, για μαθητές που λιποθυμούν από την πείνα, για καθημερινές αυτοκτονίες. Μέχρι και ότι 3000 Ελληνίδες έχουν γίνει ιερόδουλες λόγω της ανέχειας διαβάσαμε σε τουρκική εφημερίδα . Η παραπληροφόρηση έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο ώστε ακόμα και η πρεσβεία της Αυστραλίας στην Ελλάδα αναγκάστηκε να  αποσαφηνίσει το θέμα δηλώνοντας πως δεν υπάρχει αύξηση Ελλήνων μεταναστών στην Αυστραλία.  Και όμως οι "ειδήσεις" συνεχίζονται να αναπαράγονται και να παρουσιάζονται ως γεγονότα, χωρίς να έχει γίνει καμία εξακρίβωση και έλεγχος των πηγών.