Διασχίζοντας το άγνωστο: ξένοι εργάτες στα χωραφια της Ελλάδας

Μαζί με τον φωτογράφο Στέλιο Παπαρδέλα αποφασίσαμε να κάνουμε ένα ερευνητικό project για τις συνθήκες εργασίας των μεταναστών στην Κρήτη. Με καταγωγή απο τη Σητεία εγώ και κρητικός ο Στέλιος, η ιδέα ηταν ενδιαφέρουσα. Η ερευνα έγινε απο κοινού, κράτησε δύο μήνες (Φεβρουάριος-Μάρτιος 2013) , ξεκινήσαμε μαζί και την ολοκλήρωσε ο Στέλιος. Επισκεφθήκαμε τα Ανώγεια, την Ιεράπετρα και το Ηράκλειο και μιλήσαμε με δεκάδες ανθρώπους-ξένους εργάτες, ντόπιους κατοίκους, εκπροσώπους της Δημοτικής Αρχής.

Στο μεταξύ μεσολάβησαν τα τραγικά γεγονότα της Μανωλάδας και η έρευνα μας έγινε πιο επίκαιρη απο ποτέ.

Το κείμενο δημοσιευθηκε στα αγγλικά στην Huffington Post με τον τίτλο

 

"Crossing into the unknown: The plight of migrants in the fields of Greece" και θα βρείτε την δημοσιέυση εδω .

 

Παρακάτω ακολουθεί η ελληνική μετάφραση του κειμένου. Δεν θα σχολιάσω αλλα θα περιμένω τα δικά σας σχόλια αφου διαβάσετε το κείμενο.

Στη ρωγμή του χρόνου*

 

Δευτέρα βράδυ και τελευταία μέρα του 2012. Οι δρόμοι έχουν μια περίεργη ησυχία. Λίγα αυτοκίνητα και ακόμα λιγότεροι περαστικοί.  Ίσως φταίει η βροχή, ίσως η κρίση, ίσως και τίποτα από τα δύο. Ίσως είναι απλά ένα ήσυχο βράδυ σε μια γειτονιά της Αθήνας.

 

Η ώρα είναι έντεκα και θέλουμε να προλάβουμε την αλλαγή του χρόνου με τους δικούς μας ανθρώπους.

Η λεωφόρος είναι σχεδόν άδεια. Οι δρόμοι είναι παγωμένοι και η βραδινή υγρασία ποτίζει τα ρούχα.  Ανυπομονώ να βρεθώ σπίτι, κρυώνω και έχω ήδη ένα δυνατό πονοκέφαλο. Τα φώτα στα σπίτια λιγοστά, κάποια χρωματιστά λαμπάκια σε δύο-τρία  παράθυρα και ένας αδέσποτος σκύλος ψάχνει να βρει ζέστη σε  ένα εγκαταλελειμμένο φορτηγό.

 

Στην στροφή το φανάρι ανάβει κόκκινο. Η παγωνιά θολώνει τα τζάμια κάνοντας την μοναξιά των δρόμων απόκοσμη. Στη γωνία στέκεται και απόψε ένας άντρας πουλώντας χαρτομάντιλα σε ανύπαρκτους πελάτες.

Είναι ο αόρατος "Πακιστανός" (ή από το Μπαγκλαντές, ή από την Ινδία, ποιος ξέρει, ποιος νοιάζεται) των φαναριών. Κάθε μέρα εκεί, στο ίδιο πόστο, με τα ίδια χαρτομάντιλα. Οι δρόμοι άδειοι αλλά αυτός εκεί, στη γωνία. Με το παλιό κασκόλ τυλιγμένο στο κεφάλι, στην αλλαγή ενός χρόνου που παραμένει στάσιμος. Στην αλλαγή μια ζωής που η τύχη έφερε αλλιώς. 

Gay people living in fear in Greece

I published this article in Huffington Post . The idea was to highlight an undereported issue such as the rising homophobia in the country. As soon as it was published, it was largely reproduced by Greek and international media.

I am not a journalist, I  consider myself  a writer and researcher. I like to dig into things, look under the surface, report on issues that mainstream media neglect. If someone reads my reports, will soon find out that I have reported extensively on poverty, HIV, domestic violence, malnutrition. My stories were taking place in Asia or in Africa... I would have never imagined that one day, I would be reporting on my own country. That stories about poverty, fear, despair, human right abuses, rising homophobia and racism would concern Greece. And yet, this is what is happening today...
With this article, I hope we finally begin a debate in a society that each day surrenders itself to fascism... 

Gay people living in fear in Greece

What was supposed to be a fun evening for Stamatis Peramatzis, turned out to be a nightmare. As the 39-year-old was walking out of a parking lot together with his partner in an Athens mall, a man out of nowhere appeared and screamed: "Faggots, we will kick you out of Greece and you will never come back".

"I tried to ignore him, hoping he would just go away," Peramatzis recalls. "But he didn't. He came back together with another guy, dressed in black, yelling they were going to teach us a lesson."

But the two men were lucky. A security guard came to their rescue and the worst did not happen.

Λίγα λόγια για το μεταναστευτικό

Τον τελευταίο καιρό γίνεται μεγάλη συζήτηση στην Ελλάδα για το μεταναστευτικό. Δυστυχώς αφορμή για αυτό δεν είναι η επιθυμία δημόσιου διαλόγου για το πρόβλημα αλλά η όλο και αυξανόμενη ρατσιστική βία που σε συνδυασμό με την βαθιά οικονομική κρίση προκαλεί  ακραίες αντιδράσεις. 

Θα ξεκινήσω από δύο στοιχεία.  Όταν στον τύπο διαβάζουμε για μετανάστευση, ο όρος χρησιμοποιείται χωρίς διάκριση για όλους: οικονομικούς μετανάστες, πρόσφυγες, αιτούντες ασύλου. Συχνά ακούμε και τον όρο λαθρομετανάστης και παράνομος μετανάστης, όρους που προσωπικά θεωρώ υποτιμητικούς καθώς ο άνθρωπος ως οντότητα δεν είναι ποτέ λαθραίος ή παράνομος. Μπορεί να κάνει μια παράνομη πράξη (όπως το να εισέλθει λαθραία σε μια χώρα)  αλλά αυτό αφορά την πράξη όχι τον άνθρωπο.

Πρόσφυγας λοιπόν είναι κάποιος που αναγκάζεται να εγκαταλείψει τη χώρα του  εξαιτίας πολιτικής, εθνικής, φυλετικής και θρησκευτικής δίωξης ή επειδή ανήκει σε μια ιδιαίτερη κοινωνική ομάδα η οποία διώκεται. Πρόσφυγας είναι επίσης όποιος κινδυνεύει στη χώρα του λόγω πολέμου ή γενικευμένης βίας. Για τους λόγους αυτούς δεν μπορεί να επιστρέψει στην πατρίδα του και δικαιούται άσυλο και διεθνή προστασία στη χώρα που καταφεύγει.

Οι πρόσφυγες προστατεύονται από τη Σύμβαση της Γενεύης  του 1951 και από διεθνείς ευρωπαϊκές συμφωνίες και εθνικούς νόμους. Δικαιούνται να ζητήσουν άσυλο με βάση της Αρχής της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Το να χορηγήσει μια χώρα άσυλο σε πρόσφυγες δεν είναι πράξη φιλανθρωπίας ούτε δείγμα καλής θέλησης αλλά υποχρέωση με βάση διεθνείς συνθήκες και εθνικούς νόμους. Και αυτό ισχύει και για την Ελλάδα.

Μετανάστες είναι όσοι εγκαταλείπουν τη χώρα τους προσπαθώντας να βρουν εργασία και καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. Συχνά υποχρεώνονται να φύγουν λόγω περιβαλλοντικών συνθηκών και απόλυτης φτώχειας. Η διαφορά με τους πρόσφυγες είναι πως οι μετανάστες μπορούν να επιστρέψουν στις πατρίδες τους και δεν κινδυνεύει η ζωή και η σωματική τους ακεραιότητα (αν και είναι μεγάλη συζήτηση κατά πόσο η απόλυτη φτώχεια δεν απειλεί και την ζωή κάποιου).  

Έχει σημασία να αναφερθεί πως συνήθως όταν εισέρχονται στην Ελλάδα, τόσο οι πρόσφυγες όσο και οι μετανάστες δεν διαθέτουν έγγραφα και δεν είναι εύκολο να εξακριβωθεί η ταυτότητα τους. Ακολουθούν συνήθως τους ίδιους επικίνδυνους δρόμους εισόδου. Είναι λοιπόν απαραίτητο να υπάρχει μια δίκαιη και γρήγορη διαδικασία ασύλου ώστε να ελεγχθούν οι άνθρωποι και να εξακριβωθεί ποιος είναι πρόσφυγας και ποιος είναι οικονομικός μετανάστης.

Αυτά για κάποιες βασικές έννοιες. Πάμε τώρα στα στοιχεία.

Η πατρίδα των "αθώων"

Στο γραφείο μας έχω μια νεαρή συνάδελφο από το Νεπάλ.

Το Νεπάλ είναι μια φτωχή ορεινή χώρα της Κεντρικής Ασίας, στριμωγμένη ανάμεσα στην Ινδία και την Κίνα (Θιβέτ). Η χώρα ακόμα κλείνει τις πληγές της από τον εμφύλιο πόλεμο μεταξύ μαοϊστών και κυβερνητικών, ενώ το ένα τρίτο του πληθυσμού δεν έχει πρόσβαση σε καθαρό νερό. Παράλληλα οι μισοί κάτοικοι ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας και εκατοντάδες μεταναστεύουν στην Ινδία με την ελπίδα μιας καλύτερης ζωής.

Εάν έχετε ακούσει κάτι για το Νεπάλ, αυτό θα είναι σίγουρα το όρος Έβερεστ,  που αποτελεί το φυσικό σύνορο του  Νεπάλ με το Θιβέτ και το οποίο οι κάτοικοι ονομάζουν Αγία Μητέρα.

Τα τελευταία γεγονότα...

Η ανάρτηση αυτή δεν αφορά στην παράνομη μετανάστευση στην Ελλάδα. Ούτε έχει σκοπό να αναλύσει το πρόβλημα, διότι ένα τόσο πολύπλοκο θέμα είναι εκτός των δυνατοτήτων ενός blog στο διαδίκτυο (άσχετα αν έχουμε γεμίσει από ειδικούς και μη, που ξαφνικά έχουν άποψη επί του θέματος). Επίσης η ανάρτηση αυτή δεν έχει σκοπό να σχολιάσει τα πρόσφατα εγκλήματα: αυτό που συνέβη στην Πάρο, όπου ο ένοχος ομολόγησε και το DNA ταυτοποιήθηκε, και το δεύτερο έγκλημα κοντά στο Ναύπλιο, όπου κατά την ταπεινή μου άποψη δεν έχει εξιχνιαστεί (παρά τις ανακοινώσεις της αστυνομίας).

Τους τελευταίους μήνες έχει καλλιεργηθεί ένα πολύ περίεργο κλίμα στην Ελλάδα. Παράλληλα με την είσοδο της Χρυσής Αυγής στη Βουλή, έχουν φουντώσει οι συζητήσεις και τα σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στην τηλεόραση, στα διάφορα blogs. Αναλύσεις ως επί το πλείστον επιδερμικές, συχνά ξενφοβικές, άλλοτε ακραίες και προς τις δύο κατευθύνσεις. Μέσα σε όλη αυτή τη σύγχυση εμπλέκονται twitter αθλητών και απόψεις πολιτών βγαλμένες  από το εγχειρίδιο του καλού ναζιστή. Πρόσφατα είδαμε και μια ανώνυμη επιστολή κατοίκων   του κέντρου, την οποία δεν θα μπω στην διαδικασία να αντικρούσω καθώς την πολύ καλή απάντηση στους "ενεργούς αλλά αγανακτισμένους" πολίτες θα βρείτε εδώ.

Ο μύθος του "αθώου" ψηφοφόρου

Οι εκλογές του Ιουνίου ολοκληρώθηκαν και η χώρα, όπως έσπευσε να δηλώσει ο Αντώνης Σαμαράς ετοιμάζεται να "τιμήσει" τις υποχρεώσεις της απέναντι στην Ευρώπη. Στον απόηχο της κυβέρνησης που θα σχηματιστεί, ο καθένας δίνει τις δικές του ερμηνείες. Στην πραγματικότητα όμως δεν υπάρχουν πολλά περιθώρια για αναλύσεις. Όποιος αναρωτιέται για το τι είδους κυβέρνηση τον περιμένει, σύντομα θα του λυθούν οι απορίες. 

Είτε λοιπόν, θέλουμε να το παραδεχτούμε είτε όχι, η χώρα κυβερνάται πλέον από ένα κόμμα που αν και έδειξε ξεκάθαρα το σκληροπυρηνικό νεοφιλελεύθερο και φασιστικό του προφίλ ψηφίστηκε από σχεδόν 2εκατομμύρια Έλληνες. Ένα κόμμα διαπλεκόμενο που επέλεξε μια σχεδόν εμφυλιακη προεκλογική εκστρατεία και του οποίου τα στελέχη καμάρωναν για τις ψήφους από τις "κεντροδεξιές αδελφές παρατάξεις" όπως η Χρυσή Αυγή ή βάφτιζαν το φασιστικό τους παρελθόν με τα τσεκούρια  ακτιβισμό της δεξιάς. Η έμμεση σύνδεση της νεοναζιστικής Χρυσής Αυγής και της χουντικής Ε.Π.ΕΝ με την "φιλελεύθερη παράταξη" της Νέας Δημοκρατίας  δεν φάνηκε να ενοχλεί ιδιαίτερα τους ψηφοφόρους αλλά ούτε και τους δημοσιογράφους που τόσο απροκάλυπτα προπαγάνδιζαν υπερ της.

Μια ιστορία απο το Κονγκό....

Το Κονγκό -πρώην Ζαίρ- ή καλύτερα DRC (Democratic Republic of Congo) για να μην το συγχέουμε με την Δημοκρατία του Κονγκό στο Νότο, έχει μια τρομερή φήμη. Η καρδιά της Αφρικής, ή δεύτερη μεγαλύτερη χώρα της ηπείρου και η ενδέκατη στον κόσμο θεωρείται σήμερα μια απο τις πιο επικίνδυνες χώρες του πλανήτη. Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια ένας ανελέητος πόλεμος έχει στοιχίσει τη ζωή σε πεντέμισι εκατομμύρια  ανθρώπους, αριθμός που μπορεί να συγκριθεί μόνο με τις απώλειες του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου.

Στο Κονγκό ξεκίνησε το 1998 ο πρώτος παναφρικανικός πόλεμος με 9 κράτη να αναμιγνύονται χωρίς κανείς να βγαίνει νικητής, για να ακολουθήσουν ασταμάτητες μάχες και ένας λυσσαλέος ανταρτοπόλεμος που παρόλη την συμφωνία ειρήνης του 2003, συνεχίζεται στις ανατολικές επαρχίες.

παιδιά παίζουν στα νερά της Λίμνης Κίβου στο Ανατολικό Κονγκό

Στερεότυπα και ανθρωπιστική βοήθεια

Πριν λίγες μέρες έγραφα ένα κείμενο για τα στερεότυπα . Αυτές τις προκαθορισμένες αντιλήψεις, που αν και τελείως λανθασμένες, διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο "βλέπουμε" τους άλλους και καθορίζουν και τις αντιδράσεις μας απέναντι τους. Είναι γνωστό άλλωστε, το μάτι βλέπει πάντα αυτό που θέλει να δει, και όχι αυτό που πραγματικά υπάρχει.

Ας πάρουμε για άλλη μια φορά το παράδειγμα της Αφρικής,. Αν μια οργάνωση ανακοινώσει πως μαζεύει χρήματα για τα φτωχά παιδιά που πεινάνε, δείξει και μια εικόνα ενός σκελετωμένου παιδιού, δεν θα σας πείσει πως παράγει έργο και θα κερδίσει την συμπάθεια και το ευρώ σας; Αν η ίδια οργάνωση ανακοινώσει πως με 2 ευρώ αγοράζετε εμβόλια που θα σώσουν ζωές εκεί στην Αφρική, δεν θα θυσιάσετε το δίευρο; κοστίζει λιγότερο από ένα καφέ...Γιατί να το αμφισβητήσετε άλλωστε..εκεί στην Αφρική τα παιδιά πεινάνε, εμβόλια δεν υπάρχουν, νόμοι δεν  υπάρχουν και οι άνθρωποι το μόνο που περιμένουν είναι μια ΜΚΟ από την πολιτισμένη Ευρώπη να τους σώσει...Δυστυχώς στην εποχή μας, έχουμε τόση ανάγκη από κάποιον ήρωα που σώζει τον κόσμο που τρέχουμε να πιστέψουμε ότι μας πουν αρκεί να αγγίζει το συναίσθημα μας..Δεν είναι τυχαίο άλλωστε που οι ταινίες του Χόλιγουντ με υπέρ ήρωες που σώζουν τον πλανήτη και οι τηλεσειρές με ηρωικούς γιατρούς που γιατρεύουν και τις πιο απίθανες ασθένειες  έχουν τεράστια απήχηση..

Στερεότυπα

Τα στερεότυπα μας ακολουθούν παντού. Όλοι έχουμε γνώμη και συχνά απόλυτη, χωρίς καν να γνωρίζουμε αυτό για το οποίο μιλάμε. Αλήθεια, σκεφτείτε το, πόσα στερεότυπα υπάρχουν για την Αφρική και πόσοι από όσους τα πιστεύουν έχουν επισκεφθεί ποτέ μια αφρικάνικη χώρα? Αν ρωτήσεις τον μέσο Έλληνα (όχι ότι οι Ευρωπαίοι δεν έχουν ανάλογες απόψεις φυσικά) τη γνώμη του για τους αφρικανούς θα έχει συγκεκριμένη άποψη, ακόμα και αν η μόνη του επαφή με τους ανθρώπους αυτούς είναι το CD ή η τσάντα που αγόρασε στο δρόμο..