Κάποιες σκέψεις για την "προσφυγική κρίση"

Παιδιά στον προσφυγικό καταυλισμό Σύριων προσφύγων στο Ζάταρι της Ιορδανίας.
Το Ζάταρι είναι ο μεγαλύτερος καταυλισμός της Μέσης Ανατολής
credit: Fragkiska Megaloudi

Η πρώτη προσφυγική κρίση που έζησα από κοντά, ήταν το 2007, όταν βρισκόμουν στην Ιορδανία. Τότε η χώρα δεχόταν κύματα ιρακινών προσφύγων, οι οποίοι ζούσαν κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες και όλοι όσοι ήμασταν εκεί βιώναμε καθημερινές ιστορίες σκληρότητας. 

Πέρασαν κάποια χρόνια από τότε. Μετακόμισα στην Ανατολική Αφρική, έζησα από κοντά τις συνέπειες της 20ετους διαμάχης στη Βόρεια Ουγκάντα, τα ακρωτηριασμένα σώματα των παιδιών στρατιωτών, την τρέλα και την απόγνωση στο βλέμμα τους.  Γι’ αυτή την κρίση είχα γράψει πολύ αργότερα ένα τετρασέλιδο ρεπορτάζ στην έντυπη Ελευθεροτυπία, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε ολοκληρωμένο από το The Press Project .

Ακολούθησαν και άλλα ταξίδια. Βρέθηκα στο Μπαγκλαντές όπου ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού είναι πλέον αυτό που αποκαλούμε περιβαλλοντικοί πρόσφυγες και ας μην το συζητάμε πολύ.  Το ξαναέζησα από πολύ κοντά στις Φιλιππίνες κατά τη διάρκεια του Τυφώνα Χαιγιαν που άφησε πίσω του 7,000 νεκρούς και εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένους, για να ξαναβρεθώ πάλι στην πρώτη γραμμή στη Νιγηρία και στον πόλεμο εναντίον της Μπόκο Χαράμ. 

Ταξίδεψα στο Καμερούν, έζησα δίπλα στους πρόσφυγες, έμεινα στο Μπόρνο, στη Γιόλα, έκλαψα με τις γυναίκες και τα παιδιά και είδα από κοντά τη φρίκη των τζιχαντιστών. Έχω γράψει πάρα πολλά για τη Μπόκο Χαράμ σε ελληνικά και ξένα μέσα, έχω δώσει πολλές σχετικές συνεντευξεις, σε μια προσπάθεια να μοιραστώ αυτά που έβλεπα με την Ελλάδα, που τότε δεχόταν τα πρώτα κύματα προσφύγων από την Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. 

Με τον συνάδελφο μου τον Στυλιανό Παπαρδέλα, είχαμε γράψει (και είχαμε δεχτεί μια απίστευτη επίθεση λάσπης) ήδη από το 2013 για τις συνθήκες των ξενων εργατών στην ελληνική επαρχία. Είχαμε καλύψει τις διαμαρτυρίες των Σύριων προσφύγων στο Σύνταγμα και ήμασταν από τους πρώτους που βρεθήκαμε στον Ασύρματο, στον Άγιο Δημήτριο όπου μια ομάδα αλληλέγγυων, πολύ πριν γίνει "μόδα" η αλληλεγγύη, περιέθαλπε δεκάδες οικογένειες Σύριων.

Γυναίκες εσωτερικά εκτοπισμένες περιμένουν την διανομή φαγητού στην Γιόλα της
ΒΑ Νιγηρίας. Η διαμάχη με τη Μπόκο Χαράμ έχει εκτοπίσει πάνω από 4 εκατομμύρια
ανθρώπους στη ΒΑ Νιγηρία.
credit Fragkiska Megaloudi

Συνέχισα πάντα να γράφω για το προσφυγικό θέμα και τις καταστροφικές  πολιτικές της Ευρώπης. Με τον Στυλιανό επιστρέψαμε στην Ιορδανία και βρεθήκαμε πάλι στις  περιοχές των προσφύγων προσπαθώντας και εμείς να καταλάβουμε τι συμβαίνει επιτέλους στην γειτονιά μας. Τα έχουμε πει αρκετές φορές απο τότε σε συνεντεύξεις και άρθρα. Κάποια στιγμή σταμάτησα να μιλάω για το θέμα. 

Το προσφυγικό υπήρξε αφορμή όχι μόνο για ένα κύμα αλληλεγγύης αλλά δυστυχώς και πεδίο αυτοπροβολής και επαγγελματικής αποκατάστασης πολλών "εμπλεκομένων". Τόσο σε επίπεδο ιδιωτικό όσο και σε επίπεδο οργανώσεων.

Σίγουρα όλη αυτή η κινητοποίηση του απλού κόσμου ήταν κάτι υπέροχο. Σε αυτό δεν υπάρχει καμία αμφιβολία. Άνθρωποι διαφορετικοί μεταξύ τους, ο καθένας με τον τρόπο του και τις δυνάμεις του, στάθηκαν στο πλευρό των προσφύγων, με απίστευτη αυταπάρνηση και ανιδιοτέλεια. Δεν αναφέρομαι σε εκείνους φυσικά. 

Όπως όμως συμβαίνει πάντοτε, το μέτρο χάθηκε, η αλληλεγγύη για πολλούς έγινε "επάγγελμα" το οποίο διαφημίζουν συνεχώς στα μέσα δικτύωσης και όχι μόνο. Δίπλα σε εκείνους πολλές και διάφορες ΜΚΟ και μεγάλοι οργανισμοί. ΜΚΟ που κανείς δεν είχε ξανακούσει συστάθηκαν μέσα σε μια νύχτα, "αλληλέγγυοι" διαφήμιζαν προσωπικούς λογαριασμούς στο ΦΒ ζητώντας χρήματα για να κάνουν δράσεις υπερ των προσφύγων και ποτέ κανείς δεν έδινε λογαριασμό για τα χρήματα αυτά.

Στο παιχνίδι της χρηματοδότησης μπήκαν όλοι. Μικροί και μεγάλοι. Το χρήμα ρέει άφθονο σε αυτή την προσφυγική κρίση, η οποία έχει εξελιχθεί στην ακριβότερη ανθρωπιστική επιχείρηση των τελευταίων δεκαετιών. Κάτω από την πίεση της κοινής γνώμης, οι κυβερνήσεις (οι λεγόμενοι δωρητές) και η ΕΕ μοιράζουν χρήμα για να δείξουν ότι νοιάζονται. Το κύριο μέλημα όλων είναι να κοπούν οι ροές προς την Ευρώπη και να καθησυχαστεί η κοινή γνώμη. Το κύριο μέλημα των επαγγελματιών του ανθρωπισμού, μικρών και μεγάλων, είναι να έχουμε νούμερα ώστε να δικαιολογήσουμε χρηματοδότηση.

 Πλέον βρισκόμαστε ήδη ένα χρόνο μέσα στην "κρίση". Τα σύνορα έκλεισαν, η συμφωνία Τουρκίας και ΕΕ τέθηκε σε ισχύ και η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το πως θα διατηρηθεί η συμφωνία και πόσα καινούρια και καλύτερα προσφυγικά στρατόπεδα θα χτίσουμε.

 Ίσως κάποιος θεωρήσει ότι υπερβάλλω αλλά η προσφυγική κρίση, μετά τον Ψυχρό Πόλεμο και τον Πόλεμο κατά της Τρομοκρατίας, έχει εξελιχθεί στη νέα «παγκόσμια απειλή». Διεθνείς οργανισμοί δημοσιεύουν μακροσκελείς εκθέσεις δίνοντας έμφαση στον αριθμό των προσφύγων τις οποίες τα διεθνή μέσα τρέχουν να αναπαράγουν με βαρύγδουπους τίτλους, δίνοντας την εντύπωση ότι ο «κόσμος» μας βρίσκεται αντιμέτωπος με κύματα προσφύγων που μας πολιορκούν έτοιμα να εισβάλλουν στις χώρες μας, και επομένως πρέπει να λάβουμε άμεσα μέτρα να τους κρατήσουμε μακριά.

Στην πραγματικότητα βέβαια, οι πρόσφυγες αποτελούν το 3 % του παγκόσμιου πληθυσμού και το 86% από αυτούς δεν χτυπάει καν τις πόρτες της πλούσιας Δύσης αλλά έχει καταφύγει στον αναπτυσσόμενο κόσμο και στις γειτονικές τους χώρες (στην Κένυα για παράδειγμα υπάρχει ο μεγαλύτερος προσφυγικός καταυλισμός του πλανήτη).

Η επίσημη αφήγηση όμως παραμένει διαφορετική και η πολιτική ίδια: κλείσιμο συνόρων και άνοιγμα καταυλισμών.  

Τα σύνορα μας στρατιωτικοποιούνται και στο όνομα του πολέμου κατά των διακινητών (οι οποίοι όσο επαίσχυντοι και αν είναι, δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι είναι ένα αποτέλεσμα και όχι η αιτία) έχει στηθεί μια βιομηχανία δισεκατομμυρίων με χρήματα των Ευρωπαίων φορολογούμενων. Καθώς τα μέσα ενημέρωσης επικεντρώνονται στο θέμα των διακινητών και σπέρνουν τον πανικό της «ανεξέλεγκτης» μετανάστευσης η οποία απειλεί την δύση, η πολεμική βιομηχανία βρίσκει νέους πελάτες και πεδίο δράσης. Σύμφωνα με την πολύ καλή έρευνα των Migrant Files, τέσσερις (4) κορυφαίες ευρωπαϊκές βιομηχανίες όπλων μονοπωλούν τα συμβόλαια για την φύλαξη των ευρωπαϊκών συνόρων: η Airbus, Thales, Finmeccanica kai BAE ενώ η Saab, Indra, Siemens και Diehl είναι οι κύριες εταιρίες που προσφέρουν την αντίστοιχη τεχνολογία. Παράλληλα η επίσημη  στρατηγική παραμένει ο εγκλεισμός των ανθρώπων στα στρατόπεδα, για τα οποία δαπανώνται επίσης εκατομμύρια ευρώ ανθρωπιστικής βοήθειας, σε πανάκριβες δράσεις με αναμφίβολα αποτελέσματα (δεν χρειάζεται να είναι κάποιος «ειδικός» για να το διαπιστώσει αυτό. Μια βόλτα στους καταυλισμούς και μια συζήτηση με όσους πέρασαν από εκεί αρκεί).

Σε αυτή την προσφυγική κρίση το πρόβλημα δεν είναι οικονομικό, ούτε μόνο ανθρωπιστικό. Είναι πρωτίστως πρόβλημα έλλειψης  συνεργασίας και αλληλεγγύης σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Οι κυβερνήσεις αρνούνται να αντιμετωπίσουν την κρίση στις αληθινές της διαστάσεις, αρνούνται να συνεργαστούν ακόμα και στον αριθμό των ανθρώπων που θα δεχτούν στο έδαφος τους. 

Σιγουρα έυκολες λύσεις δεν υπάρχουν, όμως οι επίσημες πολιτικές μέχρι τώρα έχουν αποτύχει. 

Γιατί τις συνεχίζουμε;

Ο βρώμικος ρόλος Δύσης και Τουρκίας στη Συρία

Τα τελευταία τραγικά γεγονότα στη Μεσόγειο θύμισε με τον πιο δραματικό τρόπο στους ηγέτες της Ευρωπαϊκή Ένωση (αλλά και στους ηγέτες της διεθνούς κοινότητας στο σύνολο της) αυτό που προτιμούσε να αγνοεί: η κρίση της Συρίας φτάνει πλέον στο ευρωπαϊκό έδαφος. Αν και έχει γίνει μεγάλη συζήτηση για ποσοστά και αριθμούς προσφύγων που κάθε χώρα δέχεται ή προτίθεται να δεχτεί, πιστεύουμε ότι πίσω από τους αριθμούς αυτούς και την όψιμη ευαισθησία των πολιτικών ηγετών, κρύβεται το πραγματικό πρόσωπο της δυτικής πολιτικής. Την εικόνα αυτή αποφασίσαμε σήμερα να ανασυνθέσουμε όπως προκύπτει από τα απόρρητα έγγραφα και τις πολύ σοβαρές αποκαλύψεις που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, αλλά που για κάποιον λόγο ξεχάστηκαν γρήγορα.

Τα σχέδια για την ανατροπή των ενοχλητικών καθεστώτων της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής ξεκινάνε από τότε που τα αρπακτικά της Ουάσινγκτον μαζί με τους Ευρωπαίους συμμάχους τους, σχεδίαζαν την πρώτη εισβολή στο Ιράκ. To 2007 o στρατηγός Wesley Clark σε ομιλία που έδωσε στο Σαν Φρανσίσκο αναφέρει μια συζήτηση που είχε το 1991 με τον τότε αναπληρωτή υπουργό άμυνας των ΗΠΑ Paul Wolfowitz και κατά την οποία ο υφυπουργός του αποκάλυψε ότι το Πεντάγωνο έχει εκπονήσει σχέδιο επέμβασης στη Μέση Ανατολή μέσα στην επόμενη δεκαετία με σκοπό την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράκ, τη Συρία και το Ιράν. Ο Clark αποκαλύπτει ακόμα ότι έξι εβδομάδες μετά την την πτώση των δίδυμων πύργων το 2001 αξιωματούχος του υπουργείου άμυνας του είχε αναφέρει την ύπαρξη απόρρητου εγγράφου από το Πεντάγωνο στο περιγράφεται λεπτομερώς η πολιτική των ΗΠΑ για αλλαγή καθεστώτος σε επτά χώρες μέσα στην επόμενη πενταετία: η αρχή θα γινόταν με το Ιράκ, έπειτα με τη Συρία και το Λίβανο, για να ακολουθήσει η Λιβύη, η Σομαλία, το Σουδάν και να τελειώσει η επιχείρηση με το Ιράν.

Παρόμοια αποκάλυψη είχε κάνει και ο πρώην Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Roland Dumas όταν σε συνέντευξη του στη γαλλική τηλεόραση είπε ότι η Μεγάλη Βρετανία, για τουλάχιστον δύο χρόνια πριν τον συριακό εμφύλιο εκπαίδευε και προετοίμαζε την εξέγερση των ανταρτών σκοπεύοντας στην εκδίωξη του Άσαντ από την εξουσία. 

Μεταξύ των ετών 2006 και 2010, οι ΗΠΑ δαπάνησαν πάνω από δώδεκα εκατομμύρια δολάρια για να στηρίξουν και να προκαλέσουν αντικυβερνητικές διαδηλώσεις και προπαγάνδα στη Συρία. Όπως αποκάλυψε το Wiki Leaks που διέρρευσε  πάνω από 7000 απόρρητα έγγραφα, 6,3 εκατομμύρια δολάρια δαπανήθηκαν για την στήριξη του Κινήματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, μια άγνωστης και σκοτεινής οργάνωσης αντιφρονούντων με έδρα το Λονδίνο που μεταξύ άλλων λειτουργούσε το δορυφορικό κανάλι Barata και το οποίο έπαιξε σημαντικό ρόλο στην προώθηση των ανταρτικών θέσεων και στην αντικυβερνητική προπαγάνδα στη Συρία. Τα υπόλοιπα 6 εκατομμύρια οι ΗΠΑ τα δαπάνησαν για την στήριξη ανταρτών και ακτιβιστών αλλά και για επιμόρφωση δημοσιογράφων για την επικοινωνιακή διαχείριση της συριακής κρίσης προς όφελος των ανταρτών.Ο εκπρόσωπος του State Department Mark Toner, παραδέχτηκε τον Απρίλιο του 2011 την εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών και την αυθεντικότητα των αποκαλύψεων του Wiki leaks δικαιολογώντας το όμως ως «προώθηση της ελευθερίας και της δημοκρατίας στη Συρία» και βαφτίζοντάς του αντάρτες «κινήματα  πολιτών». 

Οι βρώμικοι πόλεμοι της Δύσης

"Όσοι δεν είναι μαζί μας, είναι εναντίον μας" διακήρυττε ο Τζορτζ Μπους ο νεότερος όταν οι αμερικανικές δυνάμεις με τη βοήθεια των συμμάχων εκδημοκράτιζαν το Ιράκ.

Δέκα χρόνια αργότερα και η ιστορία επαναλαμβάνεται, πρώτα στη Λιβύη, έπειτα στο Μάλι, και προσεχώς στη Συρία.

Οι βρώμικοι πόλεμοι των ΗΠΑ και των συμμάχων τους δεν σοκάρουν πλέον κανένα. Από τη Λατινική Αμερική μέχρι την ΝΑ Ασία το βιβλίο της παγκόσμιας διπλωματίας είναι γραμμένο με αίμα.

 

Ο κομμουνιστής Αφρικανός

 

Στις 30 Ιουνίου του 1960 το Κονγκό κερδίζει την ανεξαρτησία του από τους Βέλγους και ο 35χρονος ήρωας της επανάστασης Πατρίς Λουμούμπα γίνεται ο πρώτος δημοκρατικά εκλεγμένος πρόεδρος της χώρας. Δώδεκα εβδομάδες αργότερα ο Λουμουμπα θα εκδιωχθεί από την κυβέρνηση και τέσσερις μήνες μετά, στις 17 Ιανουαρίου 1961 θα βρει φριχτό θάνατο στα χέρια των αντιπάλων του.

Ο νεαρός ηγέτης, που βρισκόταν ήδη σε κατ' οίκον περιορισμό από τον Σεπτέμβριο του 1960, θα συλληφθεί μαζί με δύο συνεργάτες του από Βέλγους στρατιώτες, οι οποίοι θα τους δέσουν με σχοινιά σε δύο δέντρα και θα τους εκτελέσουν.

Για να σβήσουν κάθε ίχνος, οι Βέλγοι θα τεμαχίσουν τους νεκρούς και αφού τους κάψουν με οξύ θα κρατήσουν μόνο τα δόντια και τις σφαίρες που τους σκότωσαν.