Κάποιες σκέψεις για την "προσφυγική κρίση"

Παιδιά στον προσφυγικό καταυλισμό Σύριων προσφύγων στο Ζάταρι της Ιορδανίας.
Το Ζάταρι είναι ο μεγαλύτερος καταυλισμός της Μέσης Ανατολής
credit: Fragkiska Megaloudi

Η πρώτη προσφυγική κρίση που έζησα από κοντά, ήταν το 2007, όταν βρισκόμουν στην Ιορδανία. Τότε η χώρα δεχόταν κύματα ιρακινών προσφύγων, οι οποίοι ζούσαν κάτω από ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες και όλοι όσοι ήμασταν εκεί βιώναμε καθημερινές ιστορίες σκληρότητας. 

Πέρασαν κάποια χρόνια από τότε. Μετακόμισα στην Ανατολική Αφρική, έζησα από κοντά τις συνέπειες της 20ετους διαμάχης στη Βόρεια Ουγκάντα, τα ακρωτηριασμένα σώματα των παιδιών στρατιωτών, την τρέλα και την απόγνωση στο βλέμμα τους.  Γι’ αυτή την κρίση είχα γράψει πολύ αργότερα ένα τετρασέλιδο ρεπορτάζ στην έντυπη Ελευθεροτυπία, το οποίο μπορείτε να διαβάσετε ολοκληρωμένο από το The Press Project .

Ακολούθησαν και άλλα ταξίδια. Βρέθηκα στο Μπαγκλαντές όπου ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού είναι πλέον αυτό που αποκαλούμε περιβαλλοντικοί πρόσφυγες και ας μην το συζητάμε πολύ.  Το ξαναέζησα από πολύ κοντά στις Φιλιππίνες κατά τη διάρκεια του Τυφώνα Χαιγιαν που άφησε πίσω του 7,000 νεκρούς και εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένους, για να ξαναβρεθώ πάλι στην πρώτη γραμμή στη Νιγηρία και στον πόλεμο εναντίον της Μπόκο Χαράμ. 

Ταξίδεψα στο Καμερούν, έζησα δίπλα στους πρόσφυγες, έμεινα στο Μπόρνο, στη Γιόλα, έκλαψα με τις γυναίκες και τα παιδιά και είδα από κοντά τη φρίκη των τζιχαντιστών. Έχω γράψει πάρα πολλά για τη Μπόκο Χαράμ σε ελληνικά και ξένα μέσα, έχω δώσει πολλές σχετικές συνεντευξεις, σε μια προσπάθεια να μοιραστώ αυτά που έβλεπα με την Ελλάδα, που τότε δεχόταν τα πρώτα κύματα προσφύγων από την Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική. 

Με τον συνάδελφο μου τον Στυλιανό Παπαρδέλα, είχαμε γράψει (και είχαμε δεχτεί μια απίστευτη επίθεση λάσπης) ήδη από το 2013 για τις συνθήκες των ξενων εργατών στην ελληνική επαρχία. Είχαμε καλύψει τις διαμαρτυρίες των Σύριων προσφύγων στο Σύνταγμα και ήμασταν από τους πρώτους που βρεθήκαμε στον Ασύρματο, στον Άγιο Δημήτριο όπου μια ομάδα αλληλέγγυων, πολύ πριν γίνει "μόδα" η αλληλεγγύη, περιέθαλπε δεκάδες οικογένειες Σύριων.

Γυναίκες εσωτερικά εκτοπισμένες περιμένουν την διανομή φαγητού στην Γιόλα της
ΒΑ Νιγηρίας. Η διαμάχη με τη Μπόκο Χαράμ έχει εκτοπίσει πάνω από 4 εκατομμύρια
ανθρώπους στη ΒΑ Νιγηρία.
credit Fragkiska Megaloudi

Συνέχισα πάντα να γράφω για το προσφυγικό θέμα και τις καταστροφικές  πολιτικές της Ευρώπης. Με τον Στυλιανό επιστρέψαμε στην Ιορδανία και βρεθήκαμε πάλι στις  περιοχές των προσφύγων προσπαθώντας και εμείς να καταλάβουμε τι συμβαίνει επιτέλους στην γειτονιά μας. Τα έχουμε πει αρκετές φορές απο τότε σε συνεντεύξεις και άρθρα. Κάποια στιγμή σταμάτησα να μιλάω για το θέμα. 

Το προσφυγικό υπήρξε αφορμή όχι μόνο για ένα κύμα αλληλεγγύης αλλά δυστυχώς και πεδίο αυτοπροβολής και επαγγελματικής αποκατάστασης πολλών "εμπλεκομένων". Τόσο σε επίπεδο ιδιωτικό όσο και σε επίπεδο οργανώσεων.

Σίγουρα όλη αυτή η κινητοποίηση του απλού κόσμου ήταν κάτι υπέροχο. Σε αυτό δεν υπάρχει καμία αμφιβολία. Άνθρωποι διαφορετικοί μεταξύ τους, ο καθένας με τον τρόπο του και τις δυνάμεις του, στάθηκαν στο πλευρό των προσφύγων, με απίστευτη αυταπάρνηση και ανιδιοτέλεια. Δεν αναφέρομαι σε εκείνους φυσικά. 

Όπως όμως συμβαίνει πάντοτε, το μέτρο χάθηκε, η αλληλεγγύη για πολλούς έγινε "επάγγελμα" το οποίο διαφημίζουν συνεχώς στα μέσα δικτύωσης και όχι μόνο. Δίπλα σε εκείνους πολλές και διάφορες ΜΚΟ και μεγάλοι οργανισμοί. ΜΚΟ που κανείς δεν είχε ξανακούσει συστάθηκαν μέσα σε μια νύχτα, "αλληλέγγυοι" διαφήμιζαν προσωπικούς λογαριασμούς στο ΦΒ ζητώντας χρήματα για να κάνουν δράσεις υπερ των προσφύγων και ποτέ κανείς δεν έδινε λογαριασμό για τα χρήματα αυτά.

Στο παιχνίδι της χρηματοδότησης μπήκαν όλοι. Μικροί και μεγάλοι. Το χρήμα ρέει άφθονο σε αυτή την προσφυγική κρίση, η οποία έχει εξελιχθεί στην ακριβότερη ανθρωπιστική επιχείρηση των τελευταίων δεκαετιών. Κάτω από την πίεση της κοινής γνώμης, οι κυβερνήσεις (οι λεγόμενοι δωρητές) και η ΕΕ μοιράζουν χρήμα για να δείξουν ότι νοιάζονται. Το κύριο μέλημα όλων είναι να κοπούν οι ροές προς την Ευρώπη και να καθησυχαστεί η κοινή γνώμη. Το κύριο μέλημα των επαγγελματιών του ανθρωπισμού, μικρών και μεγάλων, είναι να έχουμε νούμερα ώστε να δικαιολογήσουμε χρηματοδότηση.

 Πλέον βρισκόμαστε ήδη ένα χρόνο μέσα στην "κρίση". Τα σύνορα έκλεισαν, η συμφωνία Τουρκίας και ΕΕ τέθηκε σε ισχύ και η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το πως θα διατηρηθεί η συμφωνία και πόσα καινούρια και καλύτερα προσφυγικά στρατόπεδα θα χτίσουμε.

 Ίσως κάποιος θεωρήσει ότι υπερβάλλω αλλά η προσφυγική κρίση, μετά τον Ψυχρό Πόλεμο και τον Πόλεμο κατά της Τρομοκρατίας, έχει εξελιχθεί στη νέα «παγκόσμια απειλή». Διεθνείς οργανισμοί δημοσιεύουν μακροσκελείς εκθέσεις δίνοντας έμφαση στον αριθμό των προσφύγων τις οποίες τα διεθνή μέσα τρέχουν να αναπαράγουν με βαρύγδουπους τίτλους, δίνοντας την εντύπωση ότι ο «κόσμος» μας βρίσκεται αντιμέτωπος με κύματα προσφύγων που μας πολιορκούν έτοιμα να εισβάλλουν στις χώρες μας, και επομένως πρέπει να λάβουμε άμεσα μέτρα να τους κρατήσουμε μακριά.

Στην πραγματικότητα βέβαια, οι πρόσφυγες αποτελούν το 3 % του παγκόσμιου πληθυσμού και το 86% από αυτούς δεν χτυπάει καν τις πόρτες της πλούσιας Δύσης αλλά έχει καταφύγει στον αναπτυσσόμενο κόσμο και στις γειτονικές τους χώρες (στην Κένυα για παράδειγμα υπάρχει ο μεγαλύτερος προσφυγικός καταυλισμός του πλανήτη).

Η επίσημη αφήγηση όμως παραμένει διαφορετική και η πολιτική ίδια: κλείσιμο συνόρων και άνοιγμα καταυλισμών.  

Τα σύνορα μας στρατιωτικοποιούνται και στο όνομα του πολέμου κατά των διακινητών (οι οποίοι όσο επαίσχυντοι και αν είναι, δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε ότι είναι ένα αποτέλεσμα και όχι η αιτία) έχει στηθεί μια βιομηχανία δισεκατομμυρίων με χρήματα των Ευρωπαίων φορολογούμενων. Καθώς τα μέσα ενημέρωσης επικεντρώνονται στο θέμα των διακινητών και σπέρνουν τον πανικό της «ανεξέλεγκτης» μετανάστευσης η οποία απειλεί την δύση, η πολεμική βιομηχανία βρίσκει νέους πελάτες και πεδίο δράσης. Σύμφωνα με την πολύ καλή έρευνα των Migrant Files, τέσσερις (4) κορυφαίες ευρωπαϊκές βιομηχανίες όπλων μονοπωλούν τα συμβόλαια για την φύλαξη των ευρωπαϊκών συνόρων: η Airbus, Thales, Finmeccanica kai BAE ενώ η Saab, Indra, Siemens και Diehl είναι οι κύριες εταιρίες που προσφέρουν την αντίστοιχη τεχνολογία. Παράλληλα η επίσημη  στρατηγική παραμένει ο εγκλεισμός των ανθρώπων στα στρατόπεδα, για τα οποία δαπανώνται επίσης εκατομμύρια ευρώ ανθρωπιστικής βοήθειας, σε πανάκριβες δράσεις με αναμφίβολα αποτελέσματα (δεν χρειάζεται να είναι κάποιος «ειδικός» για να το διαπιστώσει αυτό. Μια βόλτα στους καταυλισμούς και μια συζήτηση με όσους πέρασαν από εκεί αρκεί).

Σε αυτή την προσφυγική κρίση το πρόβλημα δεν είναι οικονομικό, ούτε μόνο ανθρωπιστικό. Είναι πρωτίστως πρόβλημα έλλειψης  συνεργασίας και αλληλεγγύης σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Οι κυβερνήσεις αρνούνται να αντιμετωπίσουν την κρίση στις αληθινές της διαστάσεις, αρνούνται να συνεργαστούν ακόμα και στον αριθμό των ανθρώπων που θα δεχτούν στο έδαφος τους. 

Σιγουρα έυκολες λύσεις δεν υπάρχουν, όμως οι επίσημες πολιτικές μέχρι τώρα έχουν αποτύχει. 

Γιατί τις συνεχίζουμε;

Madam, God is Great, What Will You Give me Today?

The same words every day, in broken English and a wide, toothless smile. He wore a dirty shirt, too big for his skinny body, and a ripped pair of pants. His eyes were dark, black. It was difficult to guess what they had seen and what they were hiding. Always there, with his outstretched hand and a big smile, -What will you give me today...?

He wasn't over ten years old. Dirty hair and chewed down fingernails. But his toothless smile was always wide. When he was not asking for food he used to sit by the side of the street between the two large elm trees. He had built his own tiny house. Two cardboard boxes and two green crates blocked the way to the uninvited guests. That was his kingdom and he was the king. He kept his treasure there too, a tattered school bag that he always carried with him. He held it tight in one hand whenever he ventured outside his "house".

Ahmed, who had the small shop across the street brought him goodies every day. Before giving them to him he used to tell him:"Give me your bag and tell me what you keep inside". The boy would become stubborn and pin his gaze to the ground. He would not smile anymore. Ahmed found the kid's anger funny, he'd stuff the kid's hands with chocolates, milk, and fruit and walk away. The boy would go back "home". He'd sit under the large elm, neatly arrange his ripped bag by his side, and happily start chewing at whatever the good-natured shopkeeper had given him. 

Κυρια τι θα μου δωσεις σημερα;

-Κυρία, ο Θεός είναι μεγάλος, τι θα μου δώσεις σήμερα;

Κάθε μέρα η ίδια σχεδόν φράση σε σπασμένα αγγλικά και ένα πλατύ χαμόγελο χωρίς δόντια. Φορούσε ένα βρώμικο πουκάμισο, πολύ μεγάλο να χωρέσει το κοκαλιάρικο σώμα του και ένα σκισμένο παντελόνι. Τα μάτια του βαθιά μαύρα, δύσκολο να καταλάβεις τι κρύβουν και τι είχαν δει. Πάντα εκεί με ένα πλατύ χαμόγελο και ένα απλωμένο χέρι, τι θα μου δώσεις σήμερα...

 Δεν θα ήταν πάνω από δέκα χρονών. Βρώμικα μαλλιά, και φαγωμένα νύχια. Μα το φαφούτικο χαμόγελο πάντα πλατύ. Όταν δεν ζήταγε φαγητό, καθόταν στη γωνία του δρόμου, ανάμεσα στις δύο μεγάλες λεύκες. Είχε φτιάξει το δικό του σπιτάκι. Δυο χαρτόκουτα και δυο πράσινα καφάσια έκλειναν την είσοδο στους παρείσακτους. Εκεί ήταν το βασίλειο του και εκείνος ο βασιλιάς. Εκεί είχε και το θησαυρό του. Μια σκισμένη σχολική τσάντα που κουβαλούσε πάντα μαζί. Την κράταγε σφιχτά στο ένα χέρι όταν έβγαινε από το «σπίτι» του.

Ο Αχμέτ που είχε το ψιλικατζίδικο απέναντι του έφερνε κάθε φορά καλούδια από το μαγαζί του. Πριν του τα δώσει, του έλεγε ‘δωσε μου την τσάντα σου και πες μου τι έχεις μέσα». Ο μικρός πείσμωνε και κάρφωνε τα μαύρα μάτια του στον Αχμέτ. Τότε δεν χαμογελούσε πια. Ο Αχμέτ διασκέδαζε με το θυμό του παιδιού, του έβαζε στο χέρι σοκολάτες, γάλα, φρούτα και έφευγε γελώντας.

Τότε ο μικρός επέστρεφε στο «σπιτι» του. Καθόταν κάτω από τη μεγάλη λεύκα, τακτοποιούσε τρυφερά την σκισμένη τσάντα δίπλα του και μασούλαγε ευτυχισμένος ότι του έδινε ο καλοκάγαθος ψιλικατζής.

Μια απλή ιστορία

Θα σας διηγηθώ μια ιστορία-αληθινή και φοβάμαι και πολύ συνηθισμένη. Λίγες εβδομάδες πριν επισκέφτηκα στη Βόρεια Νιγηρία έναν καταυλισμό εκτοπισμένων. Δεν θα σταθώ στα πολιτικά αίτια. Οι άνθρωποι είχαν δει το χάρο με τα μάτια τους, που λέει και ο λαός μας. Είχαν ξεφύγει από τη Μπόκο Χαραμ.

Στον καταυλισμό αυτόν λοιπόν με πλησίασε μια γυναίκα με ένα μωρό που έμοιαζε να είναι 2 μηνών. Ήταν δέκα μηνών. Το μωρό ανέπνεε με δυσκολία, ένα πράσινο υγρό έβγαινε από το στόμα του και είχε μια έκφραση αγωνίας στα μάτια. Με άλλα λόγια το μωρό πέθαινε. Είμαι λοιπόν εκεί, δίπλα μου μια υπάλληλος διεθνούς οργανισμού, παραδίπλα ένας κυβερνητικός και η μάνα με το μωρό. Τα έχω λίγο χαμένα-δεν το περίμενα αυτό. Η επαγγελματίας ανθρωπίστρια λέει στη μάνα να πάει αύριο το μωρό στην κλινική. Εκεί σαν να ξυπνάω από το λήθαργο της απαντώ ότι αύριο το μωρό θα έχει πεθάνει. Ξεκινάει μια συζήτηση λοιπόν και νιώθω ότι παρακολουθώ το θέατρο του παραλόγου. Μόνο που συμμετέχω κιόλας. Δεν υπάρχει γιατρός τώρα, δεν μπορεί να βγει από τον καταυλισμό, να περιμένει αύριο, γιατί δεν το πήγε πιο νωρίς και διάφορα παρόμοια. Το μωρό στο μεταξύ μοιάζει σαν να παίρνει τις τελευταίες του ανάσες. Εμείς εκεί να συζητάμε γιατί δεν μπορούμε να το βοηθήσουμε και το μωρό να πεθαίνει. Φυσικά η ζωή δεν είναι ταινία και δεν υπάρχει ο ήρωας που θα αρπάξει το μωρό, θα αψηφίσει τους κανόνες και τους στρατιωτικούς και θα το σώσει. Έτσι απλά αφήσαμε το μωρό και φύγαμε. Ναι όπως το ακούτε. Τέλος της ιστορίας, πάμε παρακάτω.

Ο βρώμικος ρόλος Δύσης και Τουρκίας στη Συρία

Τα τελευταία τραγικά γεγονότα στη Μεσόγειο θύμισε με τον πιο δραματικό τρόπο στους ηγέτες της Ευρωπαϊκή Ένωση (αλλά και στους ηγέτες της διεθνούς κοινότητας στο σύνολο της) αυτό που προτιμούσε να αγνοεί: η κρίση της Συρίας φτάνει πλέον στο ευρωπαϊκό έδαφος. Αν και έχει γίνει μεγάλη συζήτηση για ποσοστά και αριθμούς προσφύγων που κάθε χώρα δέχεται ή προτίθεται να δεχτεί, πιστεύουμε ότι πίσω από τους αριθμούς αυτούς και την όψιμη ευαισθησία των πολιτικών ηγετών, κρύβεται το πραγματικό πρόσωπο της δυτικής πολιτικής. Την εικόνα αυτή αποφασίσαμε σήμερα να ανασυνθέσουμε όπως προκύπτει από τα απόρρητα έγγραφα και τις πολύ σοβαρές αποκαλύψεις που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια, αλλά που για κάποιον λόγο ξεχάστηκαν γρήγορα.

Τα σχέδια για την ανατροπή των ενοχλητικών καθεστώτων της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής ξεκινάνε από τότε που τα αρπακτικά της Ουάσινγκτον μαζί με τους Ευρωπαίους συμμάχους τους, σχεδίαζαν την πρώτη εισβολή στο Ιράκ. To 2007 o στρατηγός Wesley Clark σε ομιλία που έδωσε στο Σαν Φρανσίσκο αναφέρει μια συζήτηση που είχε το 1991 με τον τότε αναπληρωτή υπουργό άμυνας των ΗΠΑ Paul Wolfowitz και κατά την οποία ο υφυπουργός του αποκάλυψε ότι το Πεντάγωνο έχει εκπονήσει σχέδιο επέμβασης στη Μέση Ανατολή μέσα στην επόμενη δεκαετία με σκοπό την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράκ, τη Συρία και το Ιράν. Ο Clark αποκαλύπτει ακόμα ότι έξι εβδομάδες μετά την την πτώση των δίδυμων πύργων το 2001 αξιωματούχος του υπουργείου άμυνας του είχε αναφέρει την ύπαρξη απόρρητου εγγράφου από το Πεντάγωνο στο περιγράφεται λεπτομερώς η πολιτική των ΗΠΑ για αλλαγή καθεστώτος σε επτά χώρες μέσα στην επόμενη πενταετία: η αρχή θα γινόταν με το Ιράκ, έπειτα με τη Συρία και το Λίβανο, για να ακολουθήσει η Λιβύη, η Σομαλία, το Σουδάν και να τελειώσει η επιχείρηση με το Ιράν.

Παρόμοια αποκάλυψη είχε κάνει και ο πρώην Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Roland Dumas όταν σε συνέντευξη του στη γαλλική τηλεόραση είπε ότι η Μεγάλη Βρετανία, για τουλάχιστον δύο χρόνια πριν τον συριακό εμφύλιο εκπαίδευε και προετοίμαζε την εξέγερση των ανταρτών σκοπεύοντας στην εκδίωξη του Άσαντ από την εξουσία. 

Μεταξύ των ετών 2006 και 2010, οι ΗΠΑ δαπάνησαν πάνω από δώδεκα εκατομμύρια δολάρια για να στηρίξουν και να προκαλέσουν αντικυβερνητικές διαδηλώσεις και προπαγάνδα στη Συρία. Όπως αποκάλυψε το Wiki Leaks που διέρρευσε  πάνω από 7000 απόρρητα έγγραφα, 6,3 εκατομμύρια δολάρια δαπανήθηκαν για την στήριξη του Κινήματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, μια άγνωστης και σκοτεινής οργάνωσης αντιφρονούντων με έδρα το Λονδίνο που μεταξύ άλλων λειτουργούσε το δορυφορικό κανάλι Barata και το οποίο έπαιξε σημαντικό ρόλο στην προώθηση των ανταρτικών θέσεων και στην αντικυβερνητική προπαγάνδα στη Συρία. Τα υπόλοιπα 6 εκατομμύρια οι ΗΠΑ τα δαπάνησαν για την στήριξη ανταρτών και ακτιβιστών αλλά και για επιμόρφωση δημοσιογράφων για την επικοινωνιακή διαχείριση της συριακής κρίσης προς όφελος των ανταρτών.Ο εκπρόσωπος του State Department Mark Toner, παραδέχτηκε τον Απρίλιο του 2011 την εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών και την αυθεντικότητα των αποκαλύψεων του Wiki leaks δικαιολογώντας το όμως ως «προώθηση της ελευθερίας και της δημοκρατίας στη Συρία» και βαφτίζοντάς του αντάρτες «κινήματα  πολιτών». 

Το Δικαίωμα στην "εργασία" και το τέλος του συνδικαλισμού

Πως φτάσαμε από τις εργατικές κινητοποιήσεις και τα λαοφιλή συνδικάτα στην απαξίωση της απεργίας και του συνδικαλισμού;

Το δικαίωμα στην απεργία και τον συνδικαλισμό αποτελεί ανθρώπινο δικαίωμα και προστατεύεται από τον Διεθνή Οργανισμό Εργασίας με την συνθήκη του 1948, από τον κοινωνικό χάρτη του Συμβουλίου της Ευρώπης (1961) και τέλος από τη διεθνή συνθήκη οικονομικών κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων του ΟΗΕ (1966).

Μεταξύ του 1950 και 1970 το ένα τρίτο των εργατών στις δυτικές χώρες ήταν οργανωμένο σε συνδικάτα με δυναμική παρουσία και απεργίες διαρκείας.

Από τα μέσα της δεκαετίας του 70 όμως η κατάσταση αλλάζει δραματικά. Είναι η εποχή όπου η πρώτη μεγάλη ενεργειακή κρίση δοκιμάζει τον πλανήτη, το δολάριο αποδυναμώνεται και η οικονομία δέχεται τους πρώτους κλυδωνισμούς.  Από εκείνη την περίοδο και έπειτα ξεκινάει η εγκαθίδρυση ενός φιλελεύθερου μοντέλου διακυβέρνησης όπου οι αποκρατικοποιήσεις, η μεταφορά κεφαλαίων  και η απελευθέρωση των αγορών είναι στην πρώτη γραμμή.

Ο πόλεμος εναντίον των συνδικάτων και του εργατικού κινήματος κορυφώνεται τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη βρίσκοντας τους απόλυτους εκφραστές στα πρόσωπα του Ρόναλντ  Ρήγκαν και της Μάργκαρετ Θάτσερ.

Σήμερα στον Καναδά η οργάνωση των εργατών σε συνδικάτα αγγίζει το 16% ενώ στις ΗΠΑ μόλις το 7%. Στην Γαλλία, χώρα με παράδοση στον συνδικαλισμό και ισχυρές εργατικές κινητοποιήσεις μόνο το 8% των εργατών συμμετέχουν στο συνδικαλιστικό κίνημα ενώ στην Βρετανία και την Γερμανία οι αριθμοί αυτοί είναι 29 και 22% αντίστοιχα.  Παράλληλα οι μεγάλες απεργίες έχουν μειωθεί δραματικά. Μεταξύ 1980 και 1982 οι απεργίες στις ΗΠΑ έπεσαν από 187 το χρόνο σε 96 για να φτάσουν τις 39 το 2002 και τις 5 το 2009.

Κυρίαρχοι μύθοι για τις μεταναστευτικές ροές και τους πρόσφυγες

Το κείμενο αυτό το δημοσίευσα πρώτα στο The Press Project

Τις τελευταίες εβδομάδες η Ελλάδα βρέθηκε πάλι στην επικαιρότητα για μια ακόμη κρίση, όχι αμιγώς οικονομική αυτή τη φορά, αλλά βαθιά ανθρωπιστική: το θέμα των προσφύγων. Μια άνευ προηγουμένου αύξηση των ροών στα νησία του Ανατολικού Αιγαίου κατέδειξε όχι μόνο τις αδυναμίες του ελληνικού συστήματος ασύλου και υποδοχής, αλλά και τα αδιέξοδα της Ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής.

Μόνο τον Ιούλιο έφτασαν στα Δωδεκάνησα 50,000 άνθρωποι όταν για όλο το 2014 είχαμε 43,500 αφίξεις. Από τον Ιανουάριο μέχρι τον Ιούλιο του 2015 η αύξηση των μεταναστευτικών ροών είναι κατά 750% μεγαλύτερη σε σχέση με την ίδια περίοδο το 2014. Στην Κω οι αφίξεις που καταγράφηκαν μέχρι τα μέσα Αυγούστου ήταν 500 άνθρωποι την ημέρα. Από εκείνους η συντριπτική πλειοψηφία (περίπου το 70%) είναι Σύροι πρόσφυγες και ακολουθούν σε μικρότερα ποσοστά οι Αφγανοί και οι Ιρακινοί. Όπως είναι αναμενόμενο μια τέτοια εξέλιξη έχει πυροδοτήσει διάφορες αντιδράσεις αλλά έχει προκαλέσει και μεγάλη σύγχυση.

Δυστυχώς στα ελληνικά (κυρίως) μέσα ενημέρωσης, όταν διαβάζουμε για μετανάστευση, ο όρος χρησιμοποιείται χωρίς διάκριση για όλους: οικονομικούς μετανάστες, πρόσφυγες, αιτούντες ασύλου. Τις περισσότερες φορές μάλιστα, οι χαρακτηρισμοί λαθρομετανάστης ή παράνομος μετανάστης, συνοδεύουν τα δημοσιεύματα απανθρωποποιώντας έτσι τους απελπισμένους συνανθρώπους μας που προσπαθούν να ξεφύγουν είτε από πολέμους είτε από την ακραία φτώχεια που μαστίζει τις χώρες τους.

Ταξιδεύοντας με το γιο μου

Σήμερα θα γράψω μια ανάρτηση διαφορετική. Προβληματίστηκα λίγο-σκεπτόμενη ότι έχω συνηθίσει όσους με διαβάζουν σε κείμενα "γνώμης", ανταποκρίσεις ταξιδιών ή σε ρεπορτάζ- και δεν ήμουν σίγουρη αν ένα απλό και κάπως μαμαδίστικο κείμενο θα έβρισκε ανταπόκριση.

Τελικά θα το τολμήσω και ας το διαβάσω μόνο εγώ και τρεις φίλοι...

Αφορμή για το κείμενο αυτό στάθηκε η ανάρτηση της φίλης Γιολίνας που στο μπλογκ της μοιράζεται  τους προβληματισμούς της γύρω από τη μητρότητα και τη ζωή γενικά.

Απέκτησα τον γιο μου σε καλή θα έλεγα ηλικία, λίγο πριν κλείσω τα 34. Δεν θα πω τα κλασσικά που διαβάζετε σε μαμαδοσαιτ, είχα χορτάσει τη ζωή μου μπλα μπλα...

Διότι προσωπικά δεν χορταίνω ποτέ. Μόλις τελειώσω τον ένα στόχο σκέφτομαι τον επόμενο, πριν καν επιστρέψω από το ταξίδι μου σχεδιάζω που θα πάω μετά. Θέλω συνέχεια να δημιουργώ, να γράφω, να ταξιδεύω, να δουλεύω. Στο τελευταίο δεν στάθηκα πολύ τυχερή καθώς επαγγελματικά είχα σκαμπανεβάσματα και περιόδους ανεργίας. Για να είμαι απόλυτα ειλικρινής- επειδή ζούμε και σε κοινωνίες που μπορεί να εξιδανικεύουν την μητρότητα αλλά όταν πας για δουλεία οι εργοδότες στραβώνουν μόλις ανακαλύψουν ότι έχεις παιδί-η καριέρα μου όντως έπεσε σε λιμνάζοντα νερά μετά τη γέννηση του γιου μου.

Δεν ήμουν τόσο διαθέσιμη όσο θα ήθελαν, δεν γινόταν να φύγω σε αποστολές άμεσα ούτε να δεχτώ θέσεις σε μέρη όπου δεν θα μπορούσα να πάρω τον γιο μου μαζί. Και έτσι τα πολλά όχι έφεραν και την επαγγελματική ξηρασία. Δεν παραπονιέμαι, κάπως τα κατάφερα, πήρα ότι βοήθεια μου δόθηκε, έκανα πολλούς συμβιβασμούς, αποδέχτηκα κάποια όρια και άλλα απλά τα αγνόησα.

Δεν ξέρω τι "είδους μαμά" είμαι. Μάλλον ένα μείγμα κλασσικής και ασύμβατης. 

Η εκτέλεση της Αλήθειας: Πως ο διεθνής τύπος γράφει για τη Βόρεια Κορέα

Το πιο πρόσφατο κουτσομπολιό που διαβάσαμε στο διεθνή τύπο για τη Βόρεια Κορέα, αφορούσε στη (θεαματική) εκτέλεση του υπουργού Αμυνας, Hyon Yong Chol. Ο στρατηγός βρέθηκε ένοχος για ανυπακοή και ασέβεια-τον πήρε ο ύπνος σε μια ομιλία του Κόμματος- και εκτελέστηκε, όπως μας πληροφόρησαν οι μυστικές υπηρεσίες της Νότιας Κορέας. Μάλιστα, το γεγονός ότι κοιμήθηκε, εκνεύρισε τόσο πολύ τον Kim Jong Un, ώστε να διατάξει την εκτέλεση του στρατηγού του με αντι-αεροπορικά πυρά. Ο διεθνής τύπος αναφέρει συχνά τέτοιες θεαματικές εκτελέσεις, πάντα επικαλούμενος πηγές από τη Νότια Κορέα. Πρόσφατα μάλιστα η επιτροπή για τα Ανθρώπινα δικαιώματα στη Βόρεια Κορέα δημοσίευσε μια έκθεση στην οποία παρουσιάζει δορυφορικές φωτογραφίες οι οποίες σύμφωνα με τους συντάκτες της έκθεσης είναι συμβατές με εκτελέσεις από αντιαεροπορικά πυρά. Η έκθεση, γραμμένη σε αρκετά συναισθηματική γλώσσα, καταλήγει ότι ενώ δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι όντως πρόκειται για εκτελέσεις τέτοιου τύπου, «είναι πολύ πιθανό» ότι λαμβάνουν χώρα. Η υπόθεση στηρίζεται αποκλειστικά στο πως θα ερμηνεύσει ο καθένας τη φωτογραφία.

Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση της εκτέλεσης του στρατηγού, οι μυστικές υπηρεσίες της Νότιας Κορέας ανασκεύασαν το δημοσίευμα και ανακοίνωσαν ότι ο στρατηγός καθαιρέθηκε αλλά δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί η εκτέλεση. Οι πληροφορίες ότι ο λόγος της εκτέλεσης ήταν ο... ύπνος του Hyon Yong Chol, προέρχονται από μια φωτογραφία που δημοσιεύτηκε στην κρατική εφημερίδα Rodong στις 26 Απριλίου, όπου ο στρατηγός κάθεται δίπλα στον Kim Jong Un μετ τα μάτια κλειστα. Σύμφωνα πάντως με το ABC δεν είναι τελικά ξεκάθαρο αν κοιμάται ή αν απλά η φωτογραφία τραβήχτηκε όταν ο Hyon κοιτούσε κάτω.

Κάτοικοι της Πιονγκ Γιανγκ διαβαζουν την κρατική εφημερίδα (φωτ. Φραγκισκα Μεγαλούδη)

Ταξίδι στην κόλαση της Μπόκο Χαράμ

Το κείμενο δημοσιεύτηκε και στο The Press Project και θα το βρείτε εδώ

Το ταξίδι για τη Γιόλα, την πρωτεύουσα της επαρχίας Ανταμάουα, στη ΒΑ Νιγηρία, διαρκεί δύο μέρες. Σκουρόχρωμα χωράφια με χαμηλή βλάστηση εναλλάσσονται με πετρώδεις εκτάσεις. Κωνικά βουνά ρίχνουν την σκιά τους στο δρόμο για να βρεθείς ξανά στην επόμενη στροφή σε ένα γυμνό αφιλόξενο τοπίο. Εδώ τα χωριά έχουν το χρώμα της πέτρας και την μονοτονία σπάνε μόνο τα πολύχρωμα μαντήλια των γυναικών.

Ο δρόμος είναι κακοτράχαλος και γεμάτος λακκούβες. Σχεδόν κάθε 100 μέτρα οπλισμένοι στρατιώτες μας κοιτάζουν βλοσυρά. Σε κάθε check point κρύβω τη μηχανή κάτω από το κάθισμα μου. Ο Φέμι, ο οδηγός, μου λέει πως πρέπει οπωσδήποτε να φτάσουμε στην Τζός το μεσημέρι αν θέλουμε να  είμαστε στο Γκόμπε πριν βραδιάσει. Όμως οι ουρές στα check points μοιάζουν ατελείωτες.

Στην Τζος η παρουσία του στρατού είναι ακόμα μεγαλύτερη. Μόλις πριν 3 μήνες δυο μέλη της Μπόκο Χαράμ μπήκαν στην κεντρική αγορά και σκότωσαν 40 άτομα. Η κυβέρνηση διπλασίασε τις στρατιωτικές δυνάμεις στην περιοχή χωρίς επιτυχία. Οι ισλαμιστές έχουν κατέβει προς τα δυτικά και απειλούν το Γκόμπε, την πόλη που θα διανυκτερεύσουμε. Μόλις περάσουμε το Μπάουτσι δύο στρατιώτες σταματάνε για πρώτη φορά το όχημα μας. Ο Φέμι κατεβαίνει και μιλάει έντονα στα Χούσα. Δεν μπορώ να καταλάβω τίποτα και το ύφος του προδίδει ανησυχία. Σιωπηλός μπαίνει στο αυτοκίνητο, κάνει αναστροφή και γυρίζει πίσω. Λέει ότι πρέπει να πάρουμε άλλο δρόμο. Αυτό σημαίνει δύο επιπλέον ώρες και δεν θα φτάσουμε στο Γκόμπε πριν νυχτώσει.

Το αυτοκίνητο μας χοροπηδάει άτσαλα πάνω σε πέτρες και βαθιές λακκούβες και μου έρχεται ναυτία. Είμαι ήδη 9 ώρες στο δρόμο και το Γκόμπε είναι ακόμα μακριά. Καθώς κόβουμε ταχύτητα τρεις νεαροί με ξύλινα καδρόνια έρχονται καταπάνω μας. Χτυπάνε δυνατά τα τζάμια και φωνάζουν. Ο Φέμι προσπαθεί να τους αποφύγει με επικίνδυνους ελιγμούς. Καταλαβαίνω ότι ζητάνε χρήματα για να μας αφήσουν να περάσουμε τον δρόμο. Εάν κάτι συμβεί εκείνη την στιγμή, είμαστε τελείως μόνοι.

Από τον ασύρματο, μας ειδοποιούν ότι οι μαχητές της Μπόκο Χαράμ επιτέθηκαν σε ένα check point και έκλεψαν τα όπλα των στρατιωτών. Έτσι όλοι οι δρόμοι έχουν κλείσει και δεν μπορούμε ούτε να γυρίσουμε αλλά ούτε και να προχωρήσουμε. Η μόνη μας επιλογή, είναι μια επικίνδυνη διαρομή μέσα από τα βουνά στο απόλυτο σκοτάδι παραβιάζοντας κάθε κανόνα ασφαλείας. Πρέπει μέσα σε λίγα λεπτά να πάρουμε μια απόφαση που μπορεί και να μας στοιχίσει τη ζωή.

Ζώντας δύο χρόνια στη Βόρεια Κορέα: μια προσωπική μαρτυρία

Δημοσίευσα τη διήγηση πρώτα στα αγγλικά στην Huffington Post UK με τίτλο: A foreigner in North Korea: a personal account of my two years living in Pyongyang και στη συνέχεια στην ελληνική έκδοση της Huffington Post Greece

Κεντρικός δρόμος της Πιονγκ Γιανγκ. Φεβρουάριος 2014.

Σίγουρα η Βόρεια Κορέα παραμένει η πιο παρεξηγημένη χώρα στον κόσμο, Ταυτόχρονα και η πιο άγνωστη. Ο μέσος δυτικός έχει μια πολύ άσχημη εικόνα, κυρίως επειδή έχει γαλουχηθεί με στερεότυπα και απλουστεύσεις, τα οποία σπάνια μπορεί κάποιος να επαληθεύσει ή να διαψεύσει, καθώς είναι ελάχιστοι οι ξένοι δημοσιογράφοι που έχουν επισκεφθεί τη Βόρεια Κορέα.

Έζησα στη Βόρεια Κορέα για σχεδόν δύο χρόνια, από τον Ιούνιο του 2012 μέχρι το Μάρτιο του 2014. Έφτασα στην Πιονγκ Γιανγκ ένα ζεστό καλοκαιρινό πρωινό και δεν ήξερα τι θα αντιμετωπίσω. Πριν το ταξίδι μου, είχα διαβάσει αμέτρητα άρθρα ειδικών και αναλυτών, είχα δει ατέλειωτες ώρες από ντοκιμαντέρ και εκπομπές για τη Βόρεια Κορέα και είχα πειστεί ότι επρόκειτο να συναντήσω όχι ανθρώπους αλλά αυτόματα που είχαν υποστεί πλύση εγκεφάλου. Φανταζόμουν ότι όλοι θα βηματίζουν στρατιωτικά, θα δοξάζουν τον ηγέτη και θα είναι έτοιμοι να με φυλακίσουν αν κατά λάθος τα βλέμματα μας συναντηθούν.

Σίγουρα η Βόρεια Κορέα είναι μια χώρα που ξέρει να κρύβει καλά τα μυστικά της, όμως τα δύο αυτά χρόνια που έζησα εκεί, ξεδιπλώθηκε μπροστά μου μια αλήθεια που ελάχιστη σχέση είχε με τα στερεότυπα και τις προκατασκευασμένες εικόνες. Ανακάλυψα ανθρώπους έτοιμους να σε βοηθήσουν σε κάθε πρόβλημα, με μια ιδιότυπη αίσθηση του χιούμορ, που θα προσκαλούσαν τον άγνωστο περαστικό να μοιραστεί μαζί τους μια μπύρα στις όχθες του Τεντογκ, που γελούσαν με τα ίδια αστεία, που μοιράζονταν τις ίδιες ανησυχίες και ελπίδες για το μέλλον τους όπως όλοι μας.

Παιδιά παίζουν κοντά στο διπλωματικό χωριό των ξένων

Ναι οι προκλήσεις ήταν πολλές, και η ζωή συχνά σκληρή και απρόβλεπτη, όμως ακόμα και σε αυτή την τόσο ιδιόρρυθμη και άγνωστη γωνιά του πλανήτη, αυτά που μας ένωναν ήταν πολλά περισσότερα από όσα μας χώριζαν.

Δεκατρείς μήνες στις Φιλιππίνες μέρος 1ο

Εδώ και 13 μήνες περίπου ζώ στις Φιλιππίνες. Συνήθως όταν το λέω, όλοι επιδοκιμάζουν. Φαντάζονται εξωτικές παραλίες, κοκοφοίνικες, γραφικά χωριά και μου λένε τι τυχερή που είμαι. Πιθανόν όσοι το λένε, δεν έχουν έρθει, γιατί η πραγματικότητα λίγη σχέση έχει με την εικόνα «καρτ ποσταλ» που φαντάζεται κάποιος.

Bay Bay, Leyte

Όταν πρωτοέφτασα στη χώρα έμεινα στο Cebu, ένα νησί στις κεντρικές Φιλιππίνες,στην περιοχή Visayas. Οι Visayas είναι ένα σύμπλεγμα νησιών όπου οι κάτοικοι μιλούν τη δική τους γλώσσα, τα «σεμπουάνο» τα οποία μοιάζουν πολύ με τα ισπανικά. Δεν είναι τυχαίο καθώς  οι Visayas ήταν η πρώτη περιοχή που έφτασε ο Μαγγελάνος όταν κατέκτησε τις Φιλιππίνες το 16^ο αιώνα. Έφτασε στο Μάκταν όπου οι ντόπιοι του παραδόθηκαν σχεδόν χωρίς μάχη. Ο Μαγγελάνος ενθουσιάστηκε, αποφάσισε ότι είχε βρει τον επίγειο παράδεισο και έριξε άγκυρα στα νησιά. Οι στρατιώτες του παντρεύτηκαν ντόπιες γυναίκες, ο ίδιος έκανε 3-4 γάμους εκεί και άπειρα παιδιά και όλα έμοιαζαν να βαίνουν καλώς μέχρι που εμφανίστηκε ο Λάπου Λάπου. Ο Λάπου δεν συμμεριζόταν τον ενθουσιασμό των συμπατριωτών του για τους κατακτητές και ένα ήσυχο πρωινό έσφαξε τον Μαγγελάνο και πέταξε τους Ισπανούς έξω από το νησί του.

Σήμερα η πρωτεύουσα του Μάκταν ονομάζεται Λάπου Λαπου και το άγαλμα του πολεμιστή στέκει αγέρωχο στην είσοδο της πόλης. Αναρωτιέμαι πως θα ένιωθε αν έβλεπε ότι το ένδοξο νησί του έχει ολοκληρωτικά ξεπουληθεί στα πολυτελή διεθνή resorts για τους τουρίστες με τους ντόπιους που δουλεύουν σε αυτά για μισθούς πείνας να μένουν σε παραπήγματα έξω από τα σιδερόφραχτα bungalows.

Θύματα και θύτες

Κάπου εκεί στις αρχές της δεκαετίας του 80 που πήγα στο Δημοτικό, κανείς δεν μιλούσε για bullying. Όχι ότι δεν υπήρχε, απλά δεν είχε όνομα και (ίσως) τις διαστάσεις που έχει πάρει σήμερα. Μπορεί και τότε το πρόβλημα να ήταν μεγάλο αλλά δεν είχαμε διαδίκτυο, δεν μιλούσαμε για αυτό και το βάζαμε στην κατηγορία της "πλάκας".

Ως γνωστό, όταν δεν μιλάς για κάτι, δεν υπάρχει, έτσι δεν είναι;

Ήμουν ένα παιδί με μεγάλη αδυναμία στη μητέρα του. Δεν ξεκολλούσα από δίπλα της-είχα φτιάξει τον μικρόκοσμο μου στην προστατευμένη αγκαλιά της μαμάς μου και όταν ξαφνικά βρέθηκα στη μεγάλη τάξη του δημοτικού, φάνηκε από την αρχή ότι το θέμα δεν θα πήγαινε καλά. Για την ακρίβεια είχε ήδη φανεί από το νηπιαγωγείο όταν η ανεκδιήγητη "παιδαγωγός" με έβαζε τιμωρία επειδή ντρεπόμουν να πω το ποίημα μου μπροστά στη  τάξη- αλλά ποιος δίνει σημασία τώρα στο νηπιαγωγείο, έτσι δεν είναι;

Στο Δημοτικό ήμουν από εκείνα τα παιδάκια που δεν μιλούσαν πολύ (αδύνατον να το πιστέψει κάποιος αυτό σήμερα αλλά έτσι ήταν). Είχα επίσης την ατυχία να μην είμαι καλή στα ομαδικά παιχνίδια και να μην τρέχω γρήγορα -αργότερα ανακάλυψα ότι είχα ταλέντο στις μεγάλες αποστάσεις τότε όμως αυτό δεν είχε καμία σημασία. Και κάπου εκεί άρχισαν τα προβλήματα.

Η διάψευση της ελπίδας

Το 2013, μαζί με το Στυλιανό Παπαρδέλα, ξεκινήσαμε μια μεγάλη έρευνα για τη φτωχοποίηση των Ελλήνων και τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης. Με τον Στέλιο είχαμε δουλέψει μαζί στην Αφρική και την Ασία. Είχαμε ταξιδέψει και οι δύο αρκετά, είχαμε δει φτώχεια και εξαθλίωση και είχαμε αντιμετωπίσει καταστάσεις που ο μέσος άνθρωπος δεν ζει (με όσα αρνητικά ή θετικά συνεπάγεται αυτό). Τον πήρα λοιπόν τηλέφωνο εκείνο το καλοκαίρι που θα ερχόμουν Ελλάδα και του είπα ότι είναι καιρός να δούμε και στην ίδια μας τη χώρα τι ακριβώς συμβαίνει.  Ο Στέλιος όπως πάντα ενθουσιάστηκε, πήρε τη φωτογραφική του μηχανή και ξεκινήσαμε. Φτωχοποίηση, δημόσιο σύστημα υγείας, μετανάστευση, εξαρτήσεις, μεσαία τάξη, χρήστες ουσιών- αποφασίσαμε να δούμε το θέμα σφαιρικά σε μια σειρά από μεγάλα ρεπορτάζ που δημοσιεύθηκαν  στη Huffington Post, στην Ελευθεροτυπία, στο Spiegel, στο Al Jazeera.  

Θυμάμαι την ημέρα που γυρίσαμε από το Πέραμα και τον Κορυδαλλό. Ήμασταν ασυνήθιστα σιωπηλοί.  Κατευθυνθήκαμε στο αυτοκίνητο χωρίς να κοιτάει ο ένας τον άλλο. Για πρώτη φορά δεν ξέραμε τι να πούμε, έστω κάτι να ελαφρύνουμε την ατμόσφαιρα. Πρώτος έσπασε τη σιωπή ο Στέλιος. Περίμενα να κάνει κάποιο τα συνηθισμένα του αστεία, αλλά πολύ σοβαρός μου είπε: «πίστευα πως αυτά θα τα έβλεπα μόνο στις φαβέλες και στην Ουγκάντα. Όχι όμως εδώ στην ίδια μου την χώρα».

Σύριοι πρόσφυγες στην Ελλάδα περιμένουν τα χαρτιά που υποσχέθηκε η πολιτεία.
Η 36χρονη γυναίκα έχασε το πόδι της από ελεύθερο σκοπευτή στη Λαττάκεια.
Τη γνωρίσαμε στο Πάρκο Ασυρμάτου στον Αγιο Δημήτριο όπου 60 άνθρωποί ζουν
απο τη φιλανθρωπία του κόσμου παγιδευμένοι στο σύστημα ασύλου.
credit: Στυλιανός Παπαρδέλας

Ο χρόνος

 Πέρσι αρχές της άνοιξης ήταν, ίσως και νωρίτερα δεν θυμάμαι ακριβώς, έφευγα (πάλι) από μια σύντομη επίσκεψη στο πατρικό μου στην Ελλάδα για να επιστρέψω στην Βόρεια Κορέα. Στην πόρτα του σπιτιού μαζί με τον γιο μου και τις βαλίτσες μας. Η αδερφή μου στο αυτοκίνητο, περίμενε να μας πάει στο αεροδρόμιο.

Στο διπλανό σπίτι  ζούσε  η ηλικιωμένη θεία μου. Βαριά άρρωστη και εξαρτημένη από την αιμοκάθαρση. Η κατάσταση της να πηγαίνει άλλοτε καλά και άλλοτε πολύ άσχημα. Ο γιος της κουραζόταν και αγανακτούσε, η νύφη της την μισούσε.

Εκείνη-που δεν ήταν και ο πιο εύκολος άνθρωπος του κόσμου για να λέμε την αλήθεια- καθόταν μόνη της  με την τηλεόραση μόνιμα ανοιχτή, τον συνδετικό της κρίκο με την ζωή των άλλων- μια ζωή που για εκείνη υπήρχε πλέον μόνο στην οθόνη. 

Μέσα στα σκοτεινά, πολλές φορές παράκουε τις εντολές των γιατρών πίνοντας κάποια μπύρα ή τρώγοντας κάτι απαγορευμένο.  Συχνά μας ζητούσε να πάμε να της αγοράσουμε αυτά τα απαγορευμένα, βρίσκοντας διάφορες δικαιολογίες για να μας πείσει. Δυσανασχετούσαμε αλλά της τα αγοράζαμε. Δεν ξέρω γιατί υποκύπταμε, ίσως την λυπόμασταν, ίσως θέλαμε απλά να της κάνουμε το χατήρι, ίσως πάλι βαριόμασταν να το συζητήσουμε και θέλαμε να μας αφήσει ήσυχους.

Και έτσι κουτσοζούσε, ανάμεσα σε νοσοκομεία, τις προσβολές της νύφης της, τα λόγια του παιδιού της, τα εγγόνια που δεν έρχονταν να την δουν, την ανοιχτή τηλεόραση και τους ήχους από την διπλανή πολυκατοικία. Αυτή η πολυκατοικία που υψώθηκε ξαφνικά και έκρυψε το μοναδικό κομμάτι ουρανού που ακόμα φαινόταν σε εκείνη την εργατική συνοικία της Αθήνας που μεγάλωσα.

Ενα βότσαλο στη λίμνη

Εδώ και αρκετές μέρες είχα απενεργοποιήσει το μπλογκ μου για τους γνωστούς λόγους. Ανόητα σχόλια από διάφορους που εσκεμμένα απομόνωναν φράσεις  για να δημιουργήσουν την εικόνα που ήθελαν.

Κάποια στιγμή με κούρασε όλο αυτό και είπα φτάνει. Ξέρω δεν ήταν και καμιά μεγάλη απώλεια και υπάρχουν πολύ πιο σοβαρά θέματα να ασχοληθεί κανείς από το δικό μου μπλογκ και την ανοησία του καθενός. Ήταν απλά ενδεικτικό της συμπεριφοράς που υπάρχει στα social media και την οποία από ένα σημείο και μετά δεν μπορείς πλέον να ανεχθείς.

.

Συχνά νιώθω ότι έχω πολλά θέματα που θα ήθελα να μοιραστώ με όσους με διαβάζουν. Θα ήθελα να γράψω για το πρώτο μου ταξίδι, για τη γέννηση του γιου μου, για το μεγάλωμα ενός παιδιού που δεν είναι τόσο "ροζ" όσο θέλουν να μας πείσουν τα διάφορα μαμαδομπλογκς, για την ιδανική οικογένεια που δεν υπάρχει, για τον έρωτα που ξεφτίζει τόσο γρήγορα, για τη μοναξιά,  αλλά και για τις μουσικές, τα πάθη και τα παθήματα, τις χαρές και τις ελπίδες που μου χάρισε η ζωή όλα αυτά τα χρόνια. Ίσως κάποια στιγμή το κάνω, όμως μετά σκέφτομαι ότι είναι τόσο ναρκισσιστικό να κάθεσαι να γράφεις για τον εαυτό σου, όταν δεν είμαστε όλοι παρά ένα μικρό  pixel σε μια παγκόσμια φωτογραφία...

Εάν κατάλαβα κάτι από αυτό το μικρό ταξίδι μου, είναι ότι ο κόσμος μας  κρύβει απέραντη αδικία, τόση πολύ και τόσο έντονη που κάποιες φορές το μυαλό μου αδυνατεί να την κατανοήσει. Συχνά απορώ πως και γιατί φτάσαμε ως εδώ. Ξέρω θα μου πείτε, φταίει ο καπιταλισμός και κάποιος θα πεταχτεί να πει για τις σφαγές του Στάλιν και κάποιος άλλος θα πει για την ελεύθερη αγορά και δεν θα καταλήξουμε πουθενά.

Πιστεύω ότι αυτό από το οποίο πάσχει η ανθρωπότητα σήμερα δεν είναι ο καπιταλισμός ή η ελεύθερη οικονομία ή κάποια πολιτική ιδέα,  αλλά απο την έλλειψη δικαιοσύνης και την απληστία. Δεν είναι ο πλούτος το πρόβλημα, είναι ο υπερβολικός πλούτος και η ανομία.

 

Όταν δεν έχεις δικαιοσύνη όλα επιτρέπονται και όλα γίνονται αποδεκτά. Γενιές ανθρώπων μεγαλώνουν με ένα συναίσθημα αδικίας και αδυναμίας. Χαμένες γενιές που δεν διδάχτηκαν ποτέ ότι αξίζουν κάτι. Άνθρωποι που έμαθαν από την πιο τρυφερή τους ηλικία ότι πρέπει να σκύβουν το κεφάλι, που κανένας δεν τους είπε ότι αξίζουν, που ποτέ δεν τους δίδαξαν την αξιοπρέπεια και που τους έμαθαν μονάχα ότι είναι αναλώσιμοι σκλάβοι.

Εκατομμύρια άνθρωποι που τους έπεισαν ότι είναι ο τελευταίος κρίκος της αλυσίδας ενώ στην πραγματικότητα είναι εκείνοι που κρατούν την αλυσίδα. Και αν το ήξεραν αυτό θα την είχαν σπάσει εδώ και πολλά χρόνια.

Άνθρωποι που τους πετάνε τα αποφάγια και τους έχουν μάθει να λένε ευχαριστώ και να ευγνωμονούν αυτόν που τους παίρνει το φαγητό από το στόμα.

 

Το έχω δει τόσο πολύ και τόσο συχνά που δεν μου κάνει πια εντύπωση. Και όμως είμαστε όλοι συνένοχοι και θύματα συγχρόνως. Και επειδή είμαστε όλοι δεμένοι με τις ίδιες αλυσίδες κανένας δεν μπορεί ή δεν ξέρει ή δεν θέλει να τις σπάσει.

Πιστεύω στον άνθρωπο και θεωρώ ότι είναι ελάχιστες οι διαφορές μας. Συνήθως αυτές μας  έχουν επιβληθεί. Πρώτα από τη θρησκεία. Η ιδέα της ύπαρξης ενός Θεού: η πιο έξυπνη αλλα και η μεγαλύτερη απάτη που έγινε ποτέ. Και μετά ακολουθούν όλα τα άλλα.

Αυτές είναι οι σκέψεις που κάνω συχνά, κυρίως όμως επειδή έχω την πολυτέλεια να τις κάνω. Κάτι που δεν ισχύει για την πλειοψηφία των ανθρώπων, και γράφοντας αυτά αναγνωρίζω τα δικά μου όρια και τις αδυναμίες.

Δεν μπορώ λοιπόν να κανω τίποτα για να αλλάξω την μεγάλη εικόνα. Όμως υπάρχει κάτι που μπορούμε να κάνουμε, όλοι μας, όπου και να είμαστε, όσο φτωχοί ή "πλούσιοι" είμαστε.

 

Σκεφτείτε τις πράξεις σας σαν μια λίμνη. Πετάς ένα βότσαλο και δημιουργούνται κύκλοι. Πρωτα ο μικρός ο εσωτερικός και σταδιακά οι υπόλοιποι. Ο πρώτος κύκλος δεν θα θα φτιάξει τον τελευταίο αλλά θα φτιάξει τον δεύτερο, κ αυτός τον τρίτο και κάποτε θα φτάσουμε στον τελευταίο τον μεγάλο. Έτσι είναι και οι πράξεις μας. Δεν θα επηρεάσουμε ποτέ τον μεγάλο κύκλο όμως θα φτιάξουμε άπειρους μικρούς που θα απλωθούν. Αρκεί να το πάρουμε απόφαση και να πετάξουμε το βότσαλο. Και εμείς θα δημιουργήσουμε τον κοντινό μας κύκλο που θα γεννήσει τον δεύτερο, τον τρίτο...

 

Και ετσι χωρις να το καταλάβουμε θα έχουμε αλλαξει την μεγάλη εικόνα, αυτή που φαντάζει τόσο μακρινή και δύσκολη.

 

Ο ποταμός Μεκονγκ, Λάος 2012

 

 

Στο ίδιο έργο θεατές...

Και να λοιπόν που μια ανάρτηση σε ένα κοινωνικό μέσο μου δίνει αφορμή να γράψω τo πρώτo κείμενο του 2014.

Είχα σκοπό να κάνω μια ανασκόπηση της χρονιάς αλλά ξαφνικά το Ταξιδεύοντας έχει σήμερα 10,000 επισκέψεις, το προφίλ μου στο ΦΒ δέχτηκε ένα καταιγισμό από αιτήματα φιλίας και οι ειρωνείες  και τα άσχετα σχόλια γέμισαν το inbox και τον διαδικτυακό μου τοίχο.

Ομολογώ πως εντυπωσιάστηκα.

 Έκανα ένα σχόλιο σε ένα κοινωνικό μέσο, όπου απλά είπα το αυτονόητο: ελέγχετε τις πληροφορίες που διαβάζετε και μην αναπαράγετε ότι σας σερβίρουν. Αφορμή ήταν άλλη μια απίστευτη είδηση για τη Βόρεια Κορέα. Μετά λοιπόν από τις εκτελέσεις με αεροπορικά πυρά και οβίδες, ήρθαν και τα 120 σκυλιά να μας θυμίσουν τον απόλυτο κακό (που μόνο σε χαρακτήρες καρτούν συναντάς) Κιμ.

Όπως κάθε είδηση που έχει μέσα τη λέξη Βόρεια Κορέα, όχι μόνο έγινε πιστευτή -ακόμα και αν αψηφά κάθε λογική- αλλά για κάποιο λόγο που ακόμα δεν έχω καταλάβει ξυπνάει άγρια πάθη. Και έτσι σήμερα έζησα τις μέρες του Απριλίου, τότε που ξαφνικά έγινα η Ελληνίδα της Βόρειας Κορέας που όλοι έβριζαν για κάποιες εβδομάδες, μέχρι να περάσουμε σε άλλο θέμα.

 

Περιττό να πω, ότι έχω διευκρινίσει άπειρες φορές, ότι δεν μένω μόνιμα στη Βόρεια Κορέα, ούτε την καλύπτω δημοσιογραφικά, ότι πριν ήμουν στην Ουγκάντα, μετά στην Ταΐλάνδη και κάποια στιγμή θα φύγω και από τη Βόρεια Κορέα για άλλη περιοχή του πλανήτη. Το έχω πει τόσες φορές που πλέον δεν απαντώ καν στις σχετικές ερωτήσεις.

 

Δεν ξέρω τι συμβαίνει στο ελληνικό (και όχι μόνο) κοινό. Νομίζω ότι υπάρχει στα γονίδια του Έλληνα η τάση να θέλει να έχει γνώμη για όλα, να μην δέχεται αντίθετη άποψη, και να καθυβρίζει οποιονδήποτε δεν συμφωνεί με τη δική του λογική.

Δεν γράφω σήμερα αυτό το κείμενο για να απολογηθώ, ούτε για να κατηγορήσω κάποιον. Με αφορμή όμως την ανάρτηση στο ΦΒ ξέσπασε ένα πρωτοφανές μένος ώσπου κάποια στιγμή πίστεψα ότι πρωταγωνιστώ σε φαρσοκωμωδία.

 

Και έτσι προσπερνάμε τα σημαντικά. Και τα σημαντικά είναι ακριβώς αυτή η χειραγώγηση της κοινής γνώμης, η πληροφορία που δεν ελέγχεται και όχι μόνο αναπαράγεται αλλά υιοθετείται άκριτα από ένα κοινό που καθημερινά βομβαρδίζεται από ανούσιες ειδήσεις και σταδιακά μετατρέπεται σε άβουλο παθητικό δέκτη. Εκεί βρίσκεται η ουσία και εκεί παίζεται το μεγαλύτερο παιχνίδι. Στον έλεγχο της πληροφορίας και στην αδρανοποίηση του κοινού. Και είναι τραγικό διότι ειδικά στην Ελλάδα αυτή την αδρανοποίηση, την αποχαύνωση, την έχουμε ζήσει στο πετσί μας. Και σήμερα πληρώνουμε τις συνέπειες της.

 

Για άλλη μια φορά όμως χάθηκε η ουσία και παραμείναμε στο ευτελές. Και από το ευτελές περάσαμε στην προσωπική επίθεση βρίσκοντας άλλη μια ευκαιρία να βγάλουμε μίσος ειρωνεία και αυθαίρετα συμπεράσματα.

 

Και έτσι σήμερα θα ξαναπώ τα ίδια...

 

Το μπλογκ αυτό γεννήθηκε τον Μάιο του 2011 στην  Ουγκάντα και ταξίδεψε μαζί μου σε όποιες χώρες βρέθηκα έκτοτε. Αγαπήθηκε για τις ιστορίες-προσωπικά βιώματα που μοιραζόμουν με τους αναγνώστες του. Από τότε που βρέθηκα στη Βόρεια Κορέα και ξεκίνησα να γράφω κάποιες σκέψεις και παρατηρήσεις για όσα βιώνω καθημερινά, πολλοί προσπάθησαν να βρουν πίσω από τα γραπτά μου μια κομματική τοποθέτηση.  Όμως εγώ δεν έκανα τίποτα διαφορετικό από ότι έκανα όσο ζούσα στην Ουγκάντα, ή την Ταΐλάνδη. Μοιράζομαι τις σκέψεις με τους αναγνώστες μου. 

Και όμως πολύ συχνά βλέπω να με τοποθετούν σε πολιτικές παρατάξεις  τις οποίες ουδέποτε υποστήριξα ή να με αντιμετωπίζουν ως απολογητή της πολιτικής της Βόρειας Κορέας. 

Απεχθάνομαι τις ταμπέλες, γενικά, είτε αυτές αφορούν τις πολιτικές πεποιθήσεις ενός ανθρώπου, είτε τις σεξουαλικές του προτιμήσεις ή ακόμα και τον επαγγελματικό του προσδιορισμό. Ποτέ δεν δέχτηκα καμία ταυτότητα και ποτέ δεν μπήκα σε κανένα καλούπι, με ότι συνέπειες και αν είχε αυτό, τόσο στην επαγγελματική όσο και στην προσωπική μου ζωή (και πιστέψτε με είχε πολλές).

 

Δεν θα γίνω όμως ποτέ πιόνι της εξουσίας, εξαρτημένος δουλοπάροικος των πολιτικών και "πληρωμένος" αρθρογράφος. Διατηρώ την ελευθερία της γνώμης και της άποψης μου με όποιο τίμημα και αν έρχεται αυτό.

 

ΥΓ Οποιος πραγματικά ενδιαφέρεται να δει ποια ακριβώς είναι η δουλειά μου, ας κάνει τον κόπο να μπεί στη σελίδα μου www.fragkiskamegaloudi.com